Precies een week geleden was het er ook: Saharastof! Deze keer komt er echter een flinke stofwolk onze kant op. Komt het dan wel tot vieze auto's of blijft het bij die mooie foto's van de zonsopkomst en -ondergang?! En kunnen we blijven genieten van zonnig en lenteachtig weer of gooit het Saharastof roet in het eten?
Afgelopen dagen is het op en top lenteachtig weer in Nederland: de zon doet goede zaken, er staat weinig wind en de temperatuur loopt rap op. Sinds afgelopen maandag is er iedere dag een nieuw warmterecord. Ook vandaag en morgen kan het tot nieuwe records komen en dan hebben we met een recordlange reeks van dagrecords te maken.
Het rustige en zonnige lenteachtig weer heeft te maken met een hogedrukgebied ten oosten van Nederland. Rond dit hogedrukgebied wordt zachte, droge lucht vanuit het zuiden aangevoerd. Deze lucht heeft van oorsprong Noord-Afrika en dat betekent dat de lucht eigenlijk vanaf de Sahara komt.
In deze lucht zitten dus ook flink wat stofdeeltjes. Vanuit de ruimte is dat goed waar te nemen. Op het satellietbeeld is het Saharastof te zien als een dunne, bruine waas.
Satellietbeeld van gisteren. Het Saharastof is te zien als een bruine waas boven Zuid-Frankrijk en het Iberisch Schiereiland. (Bron: NASA Worldview)
Momenteel bevindt het Saharastof zich dus boven Zuid-Frankrijk en het Iberisch Schiereiland en daar belemmert het behoorlijk de zon. Kijk maar naar deze foto's hieronder: het is zonnig, maar de zon is een stuk minder vel. Ook ziet de lucht er niet blauw uit, maar juist wat bruiner. In Spanje was dat gisteren goed te merken:
Foto: Yvonne Raphaël, Costa Blanca
Het waait richting Nederland!
Met de zuidelijke stroming wordt het Saharastof onze kant opgeblazen. Vanavond en de nacht naar vrijdag bereikt het stof het zuidwesten van het land en breidt zich dan geleidelijk verder richting het noorden uit. Morgen zou er dan een grotere concentratie van Saharastof over het westen van het land hangen.
De stofverwachting voor morgenochtend 10u. Hoe roder de kleur, hoe hoger de concentratie stof. (Bron: Copernicus Atmosphere Monitoring Service)
Ook in het weekend en begin volgende week hangt er nog Saharastof in de lucht boven Nederland.
Spectaculaire zonsopkomst en -ondergang
Door het Saharastof kleurt de lucht extra rood, oranje en roze tijdens de zonsopkomst en -ondergang. Dat levert prachtige plaatjes op!
Zonsondergang op 4 maart 2026 (foto: Simone Genna Wiersma, Hellevoetsluis)
Ook de maan verkleurd vanwege het Saharastof! Kijk maar vanavond tijdens de maansopkomst - zij ziet er vast iets roder uit. Maar let op! Dit is geen bloedmaan. Een bloedmaan komt voor tijdens een gehele maansverduistering.
Een roodachtige maan tijdens de maansopkomst (foto: Henri, Andijk)
Hoe zo kleurrijke zonopkomsten en -ondergangen?
Normaalgesproken kleurt de lucht roodachtig tijdens de zonsopkomst en -ondergang. Dat komt door de verstrooiing van licht. In kort: het zonlicht moet tijdens de zonsopkomst of -ondergang een langere weg door de atmosfeer maken. Roodlicht heeft een langere golflengte, en kan dus makkelijker door de atmosfeer, terwijl blauw- en groenlicht juist verstrooid wordt. Daarom kleurt de lucht dan rood. Meer details hierover via deze link.
Als er meer stofdeeltjes in de lucht zijn, wordt meer van het blauwe en groene licht verstrooid, waardoor de zonsopkomst- en ondergang een fellere kleur krijgt.
Roet in het lenteachtige eten
Het Saharastof heeft ook overdag gevolgen: hoe meer stof er is, hoe meer wordt het zonlicht gedempt, waardoor de zon minder fel is. Dat heeft ook gevolgen voor de temperatuur. Zoals eerder vermeld komt er mogelijk een recordlange reeks van dagrecords. Vanmiddag zou plaatselijk in het zuidoosten de 20 graden gehaald kunnen worden. Als het vandaag meer dan 18,1 graden in De Bilt wordt, is het een dagrecord. Voor morgen staat het oude warmterecord op 17,8 graden uit 1989. De huidige verwachting voor De Bilt is 18 graden. Het zou dus zo maar kunnen dat het record ook morgen wordt gebroken.
Als er echter te veel Saharastof in de lucht zit, stijgt de temperatuur minder hard. Dat betekent dat de temperatuur wat lager uitkomt en dat het dan mogelijk geen dagrecord wordt.
Ook vieze auto's?!
Voorlopig blijft het droog in Nederland. Dat betekent dat het stof in de lucht blijft en niet uitregent naar het aardoppervlak en dus komt het ook niet tot hele vieze auto's de komende dagen. Wel neemt vanaf maandag de kans op regen of buien toe, en gezien dat er dan ook nog Saharastof nog boven Nederland voorkomt, kan het dan uitregenen en voor een stoflaagje zorgen.
Foto: André Lodema, Spanje
Meer Saharastof in onze regio's door klimaatverandering
Misschien voelt het alsof Saharastof de laatste tijd vaker boven Nederland voorkomt. Maar of er een directe link tussen het opwarmend klimaat en de frequentie van Saharastof boven Europa is, is nog niet duidelijk. Klimaatverandering zorgt voor het uitbreiden van de Saharawoestijn richting het zuiden. Maar het stof dat vaak boven Nederland terecht komt, heeft juist zijn oorsprong wat noordelijker. Echter is het wel zo dat hogere temperaturen, droogte en verhoogde verdamping, die allemaal vaker voorkomen door klimaatverandering, leiden tot een lagere bodemvochtigheid. Dat bevordert de vorming van meer zand- en stofstormen.
Daarnaast is het mogelijk dat veranderingen in de atmosferische circulatie, die samenhangen met de effecten van klimaatverandering, de frequentie waarmee Saharastof Europa bereikt, kunnen verhogen.
Gevolgen wereldwijd
Er zijn meerdere gevolgen van Saharastof in de lucht. Saharastof weerkaatst zonlicht, waardoor het land minder door de zon wordt verwarmd met gevolg een koelend effect op het klimaat. Ook dient Saharastof als voeding voor fytoplankton (een micro-organisme in het bovenste deel van de oceaan) als het stof in de oceaan terecht komt. Hierdoor wordt de groei van fytoplankton bevordert en kan het massale fytoplanktonbloei stimuleren. Fytoplankton haalt koolstofdioxide uit de lucht en tijdens zo'n fytoplanktonbloei wordt er dus meer koolstofdioxide uit de lucht gehaald.
Een ander gevolg heeft directe gevolgen voor het weer in Nederland. Doordat het land minder wordt verwarmd door het zonlicht, zijn er minder sterke stijgende (verticale) luchtbewegingen. Deze verandering brengt weer luchtgolven op hogere hoogte in de atmosfeer, die richting het noord- en zuidoosten gaan lopen. Deze golven verstoren weer de ligging van de straalstroom, die het weer en het klimaat op veel plaatsen bepaalt.
