Misschien is het jou gisteren en vandaag opgevallen: het was een kleurrijk schouwspel tijdens de zonsopkomst en -ondergang. Dat komt met name door Saharastof, maar hoe dan?!
Het gebeurt enkele keren per jaar dat stof uit de Sahara ons land weet te bereiken, dus heel bijzonder is dat niet. Maar de hoeveelheden variëren nog wel eens. Bij lage concentraties merk je het alleen aan een klein stoflaagje op bijvoorbeeld auto’s na regen. Aan de lucht is dan veelal weinig te zien.
Foto: Janneke Middendorp (Honselersdijk)
Maar neemt de concentratie Saharastof fors toe, dan verdwijnt de blauwe lucht en wordt de lucht sepia- of zandkleurig.
Heel veel Saharastof in de lucht boven Kreta (archieffoto: Denny van der Graaf)
Vanochtend en gisteravond tijdens de zonsopkomst en -ondergang kleurde de lucht extra rood, oranje en roze door het Saharastof.
Zonsopkomst in Beusichem vanochtend (Foto: Nely van Frankenhuijzen)
Lucht uit het zuiden
Rond een hogedrukgebied boven Zuid-Europa wordt zachte lucht vanuit het zuiden aangevoerd. Hierdoor was het ook gisteren officieel de eerste lentedag van het jaar met maar liefst 17,3 graden in De Bilt!
Maar deze aanvoer vanuit het zuiden neemt niet alleen zachte lucht mee. Op de satellietfoto van eergisteren (hieronder) is een dunne bruine waas stof te zien ten westen van Marokko, boven de Canarische eilanden.
Satellietbeeld van 24 februari 2026. Ten westen van Marokko en boven de Canarische Eilanden is Saharastof te zien. (Bron: NASA Worldview)
Dat is dus Saharastof. Maar de Sahara ligt toch duizenden kilometers weg?!
Met de wind mee
Het lijkt misschien vreemd dat stofdeeltjes uit de Sahara ons land weten te bereiken. Ja, het is een enorme afstand, want van Westelijke Sahara naar Nederland is het zo'n 3.400 km.
Wanneer in de Sahara sprake is van een storm, dan doet dat heel veel stof opwaaien, tot op grote hoogte. ’t Stof kan hoogtes bereiken tot wel 10 km!
Op deze hoogte staat dan vaak een harde wind en ’t stof gaat dan ook op transport, afhankelijk van welke kant de wind opwaait. Met de oostelijke passaat (een zeer bestendige oostenwind op hogere hoogte tussen de subtropische hogedrukgebieden en de tropen, die het hele jaar door waait) trekken deze stofwolken vaak via de Canarische eilanden de Atlantische Oceaan op en weten soms de Cariben en ook Zuid-Amerika te bereiken. Met een zuidelijke aanvoer komt het stof onze kant op. Is de aanvoer zuidwestelijk, kan het stof over de Alpen trekken en daar voor een gele waas over een de witte pistes zorgen.
Saharastof in de Alpen (Foto: Trudie Kempen, Sankt Anton in Oostenrijk)
Regen wast de lucht schoon
Uiteindelijk komt Saharastof weer naar de grond en dat gebeurt als het gaat regenen. Dan wordt de lucht weer helder, maar je auto en alles wat buiten staat, worden vies. In gebieden met sneeuw, zoals de Alpen is dat dus nog beter zichtbaar, want alle sneeuw wordt geel, bruin of oranje. Alles raakt bedekt onder een dun laagje Saharastof.
Hoe zo kleurrijke zonopkomsten en -ondergangen?
Normaalgesproken kleurt de lucht roodachtig tijdens de zonsopkomst en -ondergang. Dat komt door de verstrooiing van licht. In kort: het zonlicht moet tijdens de zonsopkomst of -ondergang een langere weg door de atmosfeer maken. Roodlicht heeft een langere golflengte, en kan dus makkelijker door de atmosfeer, terwijl blauw- en groenlicht juist verstrooid wordt. Daarom kleurt de lucht dan rood. Meer details hierover via deze link.
Als er meer stofdeeltjes in de lucht zijn, wordt meer van het blauwe en groene licht verstrooid, waardoor de zonsopkomst- en ondergang een fellere kleur krijgt.
Foto: Tonny de Vries (Delfzijl)
Morgen ook felle zonsopkomst?!
Momenteel ligt het deel met Saharastof boven Nederland.
Stofdeeltjes in de atmosfeer vanochtend rond 7.00u. (Bron: Copernicus Atmosphere Monitoring Service)
De komende uren trekt het verder richting het oosten. Misschien (als de bewolking het toelaat!) is er vanavond nog een kleurrijke zonsondergang te zien en met een beetje geluk kan het ook morgenochtend met zonsopkomst (vooral in het oosten van het land) extra roodachtig kleuren. In het weekend is het Saharastof voorlopig niet boven Nederland.
Foto: Ben Saanen (Budel)
