Het is nog even genieten van het rustige en bovenal vroege lenteweer, maar een omslag naar een ander weertype komt dichterbij. Niet alleen het weerbeeld, ook de temperatuur komt op een ander niveau te liggen.
De derde maand van dit jaar ging al meteen zeer zacht van start. Normaal ligt de temperatuur in de eerste decade van maart op een dikke 8 graden. De eerste week van deze maand kwam het kwik ruim boven deze waarde uit. Sterker nog, het lag er dikwijls 8 graden boven. In De Bilt sneuvelden op meerdere dagen achtereen dagrecords, wat erg uitzonderlijk is. De reden van het vroege zeer zachte lenteweer was een blokkerend hogedrukgebied, dat zorgde voor droog weer en een aanhoudende zuidelijk stroming. Hierdoor kon warme lucht vanuit Zuid-Europa ons land bereiken. Van oorsprong kwam de lucht overigens zelfs uit Noord-Afrika, wat de komst van het saharastof ook meteen verklaart.
Stralend lenteweer in Ter Aar (foto: Annet Piet)
Jas aan, jas uit
Wat wellicht ook opviel aan het zeer zachte lenteweer van de afgelopen periode waren de koude nachten en frisse ochtenden. In de ochtend moest je je nog warm kleden, terwijl ’s middags de jas overbodig werd. De minimumtemperaturen en de maxima stonden in groot contrast met elkaar, wat overigens niet ongewoon is voor de lente. De nachten zijn nog relatief lang waardoor het langere tijd kan afkoelen. Begin maart duurt de nachtperiode zo’n 13 uur tegen 8 uur in juni. Begin maart heeft de lucht dus ’s nachts 5 uur langer de tijd om af te koelen (ten opzichte van juni).
Een koude start van de dag met vorst aan de grond en rijp op 't gras. (foto: Jannes Wiersema)
Lente en mist
Kenmerkend aan lenteweer is ook mist en laaghangende bewolking. De zachte lucht uit het zuiden kan meer waterdamp bevatten, maar als het eenmaal in de nacht flink afkoelt wordt dat een ander verhaal. Koud lucht kan minder waterdamp bevatten, waardoor het overschot condenseert in waterdruppeltjes. Dit wordt zichtbaar door het ontstaan van nevel, mist (banken) en laaghangende bewolking.
Daarnaast speelt het relatief koude Noordzeewater ook een grote rol. De zachte lucht die boven het koude water hangt koelt af, althans de onderste laag. Zeker in situaties waarbij er weinig wind staat krijgt de lucht kans om af te koelen. Daarnaast zorgt het zeewater ook nog eens voor extra aanvoer van vocht. Hierdoor ontstaat onherroepelijk mist en laaghangende bewolking. Bij een gunstige (of ongunstige, het is maar net hoe je het bekijkt) wordt deze grijze massa het land op geblazen. Dat hebben we de afgelopen dagen gemerkt, waarbij de mist in de avond en nacht zich over het land uitbreidde. Overdag werd het vocht vervolgens weer weggebrand door de zon, maar in de koude kuststrook bleef het soms hardnekkig hangen.
Mist op het strand bij Monster (foto: Janneke Middendorp)
Groot verschil
Naast het grote contrast in de temperatuur gedurende het etmaal is er in de lente regelmatig een groot contrast in de landelijke temperatuur. Dat heeft uiteraard te maken met vaak voorkomende laaghangende bewolking en mist waar we net al over schreven. De windrichting is in het vroege voorjaar ook zeer bepalend voor de temperatuur. Waait de wind van zee, dan is dat zeker in de kustregio te merken. Het zeewater bedraagt nu slechts een graad of 7 à 8 en dat heeft een sterk afkoelend effect. Meer het binnenland in is de invloed van zee beduidend minder merkbaar. Vanzelfsprekend hebben de west- en Waddenkust regelmatig in het voorjaar met zo’n koude aanlandige wind te maken, maar ook de regio’s rondom het IJsselmeer kennen de invloed van het koude water.
De maxima van gisteren zondag 8 maart - grote verschillen in temperatuur door wind van zee en ook laaghangende bewolking en mist in de kustprovincies. In het binnenland had de zon vrij spel.
Zeewind en -mist
Kenmerkend voor het voorjaar zijn ook zeewind en zeemist. Door de grote temperatuursverschillen tussen het nog koude zeewater en het sterk opwarmende vasteland kan er een circulatie op gang komen, waardoor er in de kustregio’s de wind uit een andere hoek gaat waaien. Wil je in het voorjaar op een zonnige dag naar het strand en waait er ’s ochtends een zwakke oostenwind, check dan het weerbericht. De kans is namelijk groot dat ’s middags de wind naar het westen draait en het een stuk kouder wordt. Daarnaast kan die westenwind ook nog eens zeemist (of zeevlam) met zich meebrengen. Weg zon, weg lentewarmte… In deze blog wordt uitgebreid ingegaan op zeewind en zeemist.
Lucht wordt weer blauw
Deze week gaat het weer uit een spreekwoordelijk ander vaatje tappen. Het rustige en vrij zonnig lenteweer moet plaats maken voor meer wind en van tijd tot tijd neerslag. Wisselvallig weer dus! Daarbij wordt het minder zacht, al moet er bij gezegd worden dat de temperatuur op een niveau komt wat normaal is voor maart. De wind gaat meer uit het zuidwesten tot westen waaien en verdrijft niet alleen de zachte lucht, ook het saharastof wordt weggeblazen. De lucht gaat weer blauw kleuren, mits er even geen wolken zijn natuurlijk.
Gele lucht door het aanwezige saharastof (foto: Wim van de Bovenkamp)
Buien op komst
Gedurende de avond is in het zuiden al kans op een bui, wat al de eerste tekenen zijn voor de weersomslag. In het noorden en noordwesten is vanavond en vannacht kans op laaghangende bewolking en plaatselijk mist. Dinsdag is in het noorden ook nog kans op het grijze en mistige weer. Verder trekken enkele buien over het land, later mogelijk zelfs met onweer. Het wordt 10 graden aan zee, 13 in het midden tot 16 graden in het oosten/zuidoosten.
De vooruitzichten zijn ronduit wisselvallig en de temperatuur gaat een stuk naar beneden.
Volgende week wellicht maartse buien? (foto: Frank Weening)
Maart roert z'n staart
Woensdag trekt er een regengebied van west naar oost over het land. De dag staat dan ook in het teken van bewolking en regen en het wordt daarbij zo'n 13 graden. De zuidwestenwind is merkbaar aanwezig. Donderdag lijkt even een droge dag te worden met wat zon en 12 graden in de middag. Daarna volgt er op vrijdag weer regen. Met een zuidwestelijke tot westelijke stroming wordt minder zachte lucht aangevoerd, waardoor het nog maar een graad of 10 wordt, wat overigens een gangbare temperatuur is voor maart. In het weekend blijft het aanhoudend wisselvallig, waarbij het overdag zo'n 11 graden wordt. De kans op een maartse bui neemt vanaf maandag toe, ofwel regen, hagel en een kleine kans op natte sneeuw. Had de staart van maart tot nu weinig vaart, de komende dagen gaat 't zich eindelijk wat roeren...
