Het wordt niet alleen heet de komende dagen, maar ook nog eens erg benauwd… Dat is niet prettig, zeker niet voor ouderen en mensen die veel buiten werken. Hoe kan de ene hete dag anders aanvoelen dan een andere hete dag? Maak kennis met: “De Hittekracht”
Je herkent het vast wel: de ene dag met 27 graden voelde als een heerlijke dag, terwijl je op een andere dag met 27 graden niet vooruit te branden was. Alles voelde zwaar, je zweette je een ongeluk en bleef het liefst de hele dag in de airco zitten.
Figuur 1: De hitte in Zuid-Europa zou ook anders aanvoelen dan de hitte hier in Nederland. Foto: Nicole Heij (Calp, Spanje)
Anders ken je vast wel van die mensen die zeggen “De hitte in Zuid-Europa op vakantie is echt anders hoor, daar voelt het veel minder heet!”. Daar zit dus af en toe een kern van waarheid in, al wordt dit gevoel vaak ook veroorzaakt doordat mensen op vakantie niets hoeven, daardoor relaxter zijn en ook nog eens vaak airco of een zwembad of zeewater in de buurt hebben.
Benauwd
Het meest vervelend wordt meestal hitte omschreven die “benauwd” aanvoelt. Maar hoe komt het nou dat het op de ene warme dag heel benauwd aanvoelt, terwijl dat op de andere warme dag totaal niet het geval is?
Figuur 2: Bij weinig wind en een hoge luchtvochtigheid, verdampt je zweet minder goed.
Dat heeft vooral te maken met de luchtvochtigheid. Dat zit zo: hoe vochtiger de lucht, hoe minder goed jouw zweet kan verdampen. En juist het verdampen van zweet is cruciaal om jou af te koelen.
Zweet als airco
Jouw zweet is namelijk jouw eigen interne airco. De kerntemperatuur van je lichaam wil altijd rond de 37 graden blijven. Dreig je te warm te worden? Dan ga je zweten.
Doordat dit zweet op je huid verdampt, koel je af. Dit is hetzelfde effect als wanneer je net uit een zwembad komt, of onder de douche uit stapt, je het bijna altijd koud hebt. Terwijl je het misschien normaal niet koud had gehad met dezelfde temperatuur.
Figuur 3: Deze man zal het een stuk kouder hebben als hij zo meteen weer uit het water stapt. Foto: Paul Hermans (Breda)
Als het vochtig is buiten (of in je douche), gaat dit verdampen echter minder goed. Hierdoor koelt je lichaam niet af en voelt het dus warmer! Dat kan uiteindelijk ook gevaarlijk worden, als de kerntemperatuur van je lichaam boven de 37 graden dreigt uit te komen.
Wind & zon
Naast luchtvochtigheid, hebben ook de wind en de zon invloed op hoe jij de temperatuur ervaart. Hoe harder het waait, hoe beter dat verdampen van je zweet weer gaat. Dit is de reden dat ventilatoren zo goed werken, ondanks dat de lucht daardoor niet echt afkoelt.
Figuur 4: Door de wind zal je zweet of water snel verdampen, waardoor je extra hard afkoelt.
Ook als je net uit een zwembad komt, zal je eerder staan te rillen van de kou als het hard waait. De zon kan dit echter compenseren: als die heel hard schijnt, zal je huid ook extra warm worden. Ook de zon en eventuele bewolking zijn dus van invloed op hoe jij temperatuur ervaart.
Hittekracht
Begin deze maand lanceerde het KNMI "De Hittekracht”. Dit is een schaal van 0 tot 10 die aangeeft hoe erg je de hitte gaat ervaren. Voor deze nieuwe index werkte het KNMI samen met het RIVM, TNO en de Vrije Universiteit Amsterdam.
Figuur 5: Naast zonkracht en windkracht, kennen we in Nederland nu ook de hittekracht!
In deze hittekracht zitten de volgende eigenschappen verwerkt: Temperatuur, luchtvochtigheid, windsnelheid en de zonnestraling.
Figuur 6: De eigenschappen die allemaal verwerkt zitten in de nieuwe hittekracht.
Maar hoe erg jij een dag met bijvoorbeeld hittekracht 8 ervaart, is van veel dingen afhankelijk.
Ieder mens is anders
Ieder mens reageert namelijk anders op hitte. Of jij daarom ongemakken gaat ervaren bij een bepaalde hittekracht, heeft met veel persoonlijke eigenschappen te maken, zoals onder andere:
Figuur 7: De factoren die meespelen in hoe jij een bepaalde hittekracht ervaart.
- Je leeftijd: ouderen (75+) en jonge kinderen zijn kwetsbaarder
- Je gezondheid: bijvoorbeeld mensen met een onderliggende aandoening (zoals hart- of longproblemen), maar ook zwangeren zijn gevoeliger voor hitte
- Wat je doet: Ben je aan het sporten of zwaar werk aan het verrichten? Of zit je de hele dag op de bank? Dat maakt nogal uit.
- Je kleding: Heb je zware (beschermende) kleding aan buiten? Of kun je iets lichts en luchtigs aandoen?
- Het seizoen: Aan het begin van de zomer ben je nog minder gewend aan warmte dan tegen het eind van de zomer.
Maximale hittekracht
De maximale hittekracht is dus zoals eerder benoemd 10. Het KNMI heeft gekeken hoe vaak deze waarde is voorgekomen de afgelopen 30 jaar. Sinds 1991 is dit bijvoorbeeld op veel plekken langs de kust en in het noorden nog nooit gehaald.
Figuur 8: Aan de kust is nog nooit hittekracht 10 gehaald. Foto: Ria Brasser (Dishoek)
In De Bilt kwam het slechts op 3 dagen voor. In het zuidoosten gemiddeld een keer in de paar jaar. Belangrijk om te weten is echter dat hittekracht 9 al mogelijk is vanaf een temperatuur van 25 graden, een temperatuur die we vaker zien in een gemiddelde Nederlandse zomer.
In de winter is de hittekracht bijna altijd 0, in de herfst kan deze vooral op een uitzonderlijk warme nazomerdag nog 9 worden. In de lente komt 2 tot 6 vaak voor, soms zelfs al tot 8. In de zomer is alles mogelijk, als is 10 dus een echte zeldzaamheid.
De komende dagen
De komende dagen zien we dus dat het erg warm gaat worden, maar ook erg benauwd! De heetste dag lijkt momenteel de vrijdag te zijn, maar ook de maandag kan nog erg warm worden. In die laatste dag zit wel nog veel onzekerheid.
Figuur 9: De meerdaagse verwachting voor de komende dagen. Het wordt heet, met ook kans op onweersbuien.
Als we kijken naar de dauwpunten, zien we dat die juist ook pieken rond de heetste dagen! Het dauwpunt zegt hoe vochtig het is. Dit maakt dat de hittekracht op donderdag 7 tot 8 is, vrijdag en zaterdag overal 8, in het zuidoosten zelfs 9.
Figuur 10: De pluim van de dauwpunttemperatuur. Vooral op vrijdag en mogelijk ook maandag wordt het zweten geblazen. De oranje lijn is een dauwpunt van 20 graden, wat hoog is.
Ook op maandag is weer kans op hittekracht 8 of 9. Hou vooral ons actuele weerbericht goed in de gaten. Hier vind je de laatste stand van zaken. Ook heeft het KNMI code geel afgegeven voor de hitte de komende dagen.
Slimme hittetips
Ten slot misschien nog ten overvloede, maar hierbij toch nog een paar tips tegen de hitte:
- Drink voldoende water, liefst NIET ijskoud: Zelfs de normale 2 liter water is niet genoeg op warme dagen! Ook lijkt ijskoud water drinken soms heerlijk op warme dagen, maar je lichaam moet juist extra hard werken om dit op te warmen. Hierdoor krijg je het dus juist warmer.
- Kleed je luchtig: Kies voor lichte kleuren en kleding die goed ademt, zoals katoen of linnen.
- Vermijd zware inspanning: sport niet tijdens de warmste uren van de dag!
- Zoek verkoeling op: bijvoorbeeld in de schaduw of binnenshuis. Houd de zon en warmte zoveel mogelijk buiten je woning door vooral 's avonds en 's nachts je ramen en deuren pas te openen. Ook kan het helpen je polsen of voeten te koelen, dit koelt het bloed wat door je aderen stroomt snel af, waardoor je hele lichaam verfrist.
Figuur 11: De zonwering op tijd omlaag doen kan helpen je huis koel te houden. Foto: Ton Wesselius (Roelofarendsveen)
