Ieder jaar reizen miljoenen mensen naar Japan om de iconische kersenbloesems te bewonderen, maar ook dit spektakel wordt beïnvloed door klimaatverandering en niet op een goede manier.
Wanneer de winterkou plaatsmaakt voor de warmte van de lente, barsten de iconische kersenbomen, oftewel de Sakura van Japan uit in een oogverblindende explosie van pastelroze bloemen. En elk voorjaar verzamelen miljoenen mensen zich in het hele land om de komst van de bloesems te vieren, selfies te maken en te picknicken onder de bomen. Maar klimaatverandering dreigt deze traditie te vernietigen.
Uit onderzoek blijkt dat kersenbomen niet alleen vroeger in het jaar bloeien, maar dat ze in sommige delen van Japan helemaal niet volledig in bloei komen. Sommige bomen in Zuid-Japan bereiken hun bloeihoogtepunt al helemaal niet meer – een trend waarvan onderzoekers voorspellen dat die zich de komende decennia naar het noorden zal verplaatsen. Mildere winters over enkele decennia kunnen hun tol eisen van belangrijke plekken waar kersenbloesems te bewonderen zijn, zoals Kyoto, Tokio en Osaka.
Ook gevolgen wereldwijd
Kersenbloemen komen namelijk niet alleen in Japan voor. Ook in Nederland en andere delen van de wereld is het een bekend symbool van de lente.
Kersenbomen in bloei in Amstelveen (foto: Heidi Roest)
Uit eerdere studies was het al duidelijk dat warmere lentes zorgen dat kersenbomen eerder bloeien. Uit nieuw onderzoek komt er echter nog een schepje bovenop: klimaatverandering zorgt ook dat onvoldoende winterkou het vermogen van bomen om überhaupt te bloeien, ondermijnt.
De studie
Tijdens deze studie, waaruit blijkt dat onvoldoende winterkou een rol speelt in het bloeien van de Sakura, combineerden onderzoekers 59 jaar aan officiële gegevens over de bloeitijd van kersenbomen en het weer van 10 locaties in Japan. In het zuiden van het land ontdekten ze dat mildere winters ervoor zorgden dat kersenbomen tot wel 32 dagen later bloeiden dan normaal – het tegenovergestelde van de gebruikelijke trend. Blijkbaar waren de bomen tijdens de winter niet koud genoeg geworden om te merken dat de lente was aangebroken.
De bomen in deze gebieden bloeiden ook langer, maar er kwamen minder bloesems tegelijk open. In sommige jaren bereikten de bomen nooit hun piekbloei, waarbij 80% van de bloemen tegelijk bloeit.
Tijdens de piekbloei van kersenbomen bloeit 80% van de bloemen tegelijk (foto: Chris Biesheuvel, Geldermalsen)
De onderzoekers berekenden dat een temperatuurstijging van ongeveer 2 graden in de winter voldoende lijkt te zijn om het signaal aan kersenbomen te verstoren dat de winterrust voorbij is en het tijd is om te bloeien. De verwachting is dat met de huidige stijging in de temperatuur wereldwijd ook noordelijkere delen van Japan hierdoor getroffen zullen worden de komende decennia, evenals andere plaatsen in de wereld met een rijke kersenbloesem, zoals het zuiden van Zuid-Korea en Washington D.C.
Impact op Japan
Het bekijken van kersenbloesems is een belangrijke economische inkomsten voor Japan. Dit jaar is de verwachte inkomsten rond de kersenbloesems ruim 8 miljard euro. Als dit spektakel in sommige gebieden verstoord raakt, betekent dit dat één van de belangrijkste (economische) weken van het jaar – waarin alle hotels en restaurants vol zitten – niet doorgaat.
Maar het gaat niet alleen om de portemonnee. De Japanse kersenbloesemfestivals bestaan al meer dan 1.000 jaar (er zijn ook bomen die ouder dan 1.000 jaar zijn!). Het gaat dus om het verdwijnen van een eeuwenoude traditie. Ook vandaag de dag is dit jaarlijkse ritueel nog steeds essentieel voor veel mensen. Het verlies zou dus niet alleen economische schade veroorzaken, maar ook het moreel van Japanners diep raken.
De Miharu Takizakura, een eeuwenoude treurkersenboom in Miharu, Fukushima, in het noorden van Japan. (Bron: 京浜にけ via Wikipedia, CC BY-SA 3.0)
