Januari ligt achter ons en zal door veel mensen herinnerd worden als een maand met sneeuwpret, maar ook winterse ongemakken. Aan het begin van de maand kwam het land deels tot stilstand vanwege het winterweer. In deze blog blikken we terug op deze winterse januarimaand!
Koude maand
Met een gemiddelde temperatuur van 2,5°C in De Bilt, tegenover een langjarig gemiddelde van 3,6°C, verliep januari duidelijk kouder dan normaal. Het was daarmee de koudste januarimaand sinds 2017, toen het gemiddelde uitkwam op 1,6°C. Bovendien was het de op vijf na koudste januari van deze eeuw. De koudste januarimaand in deze eeuw was 2010, met een gemiddelde van -0,5°C.
De Bilt telde deze maand 19 vorstdagen, terwijl dat er normaal 12 zijn. In Eelde (bij Groningen) kwam het zelfs op 23 dagen tot vorst.
Het temperatuurverloop in januari in De Bilt. (Bron: KNMI)
Op 10 januari bleef de temperatuur in De Bilt de hele dag onder nul, waarmee sprake was van een ijsdag. De daaropvolgende nacht verliep vervolgens erg koud met regionaal strenge vorst. In Eelde werd het op 11 januari -11,6°C, de laagste temperatuur van deze maand.
Slechts een dag later, op 12 januari, zette de dooi in. Sterker nog, het werd een aantal dagen rond de 10 graden overdag en ook 's nachts vroor het niet meer. De hoogste temperatuur van de maand werd op 17 januari bij Maastricht gemeten, daar werd het 12,9°C.
Vanaf 18 januari tot het eind van de maand kregen we met opvallende temperatuurverschillen te maken binnen Nederland. In het noorden waaide vaak een koude oostelijke wind, terwijl in het zuiden wat zachtere lucht vanuit het zuiden werd aangevoerd. Tussen 18 en 31 januari bedroeg de gemiddelde temperatuur in Nieuw-Beerta (Groningen) -0,4°C, terwijl het in Westdorpe (Zeeuws-Vlaanderen) gemiddeld 4,5°C was.
Op 24 januari werd het in het zuiden een graad of 10, terwijl het in Groningen en Drenthe de hele dag bleef vriezen. Bijzondere contrasten in ons kleine landje! (Bron: Wetterzentrale)
Normale neerslaghoeveelheid
Gemiddeld over het land viel een normale hoeveelheid neerslag, namelijk 74 mm tegen 72 normaal. Wel waren er vrij grote verschillen binnen het land. De meeste neerslag viel in het midden van het land en langs de westkust, met op KNMI-station Schiphol 105 mm. In Zeeland en langs de oostgrens was het het droogst, met daar ongeveer 50 mm in totaal.
Vrij zonnig
Landelijk scheen de zon gemiddeld 73 uur tegen 68 uur normaal en daarmee was het iets zonniger dan gebruikelijk. Vooral halverwege de maand waren er enkele zeer zonnige dagen. Op 12 januari liet de zon zich echter in het hele land niet zien. Het somberst was het in Horst (Limburg), met ongeveer 55 zonuren, terwijl Wilhelminadorp (Zeeland) het zonnigst was met circa 85 uur zon. In De Bilt scheen de zon ongeveer 80 uur, tegen 67 uur normaal.
Sneeuw en ijzel
Het zal je niet ontgaan zijn: de maand begon met veel sneeuw in het grootste deel van het land. Het is jaren geleden dat er op zo'n uitgebreide schaal een dik pak sneeuw viel. Tussen 2 en 6 januari trokken er dagelijks talrijke sneeuwbuien over. Vooral op 4 januari viel in het midden van het land en in Brabant een dik pak sneeuw van 10 tot 20 cm. Vervolgens trok er op 7 januari een sneeuwstoring over het hele land waardoor het sneeuwdek verder aangroeide.
Uiteindelijk bereikte de sneeuwdikte op 7 januari op veel plekken z'n hoogtepunt: toen lag er op de Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug ruim 30 cm! Lokaal ging het zelfs naar 35 cm, wat erg bijzonder is voor Nederlandse begrippen. We moeten terug naar december 2017 voor een dikker sneeuwdek ergens in ons land.
In delen van het oosten en zuidoosten, en ook in het noordwesten, viel op sommige plekken slechts een paar cm sneeuw. In de rest van het land ging het veelal om een dek van 10-25 cm.
Op 2 januari viel er al een aantal centimeters sneeuw op onder andere de Veluwe en de heuvels bij Nijmegen. (Foto: Wouter van Bernebeek, Berg en Dal)
De sneeuwbuien gaven ook prachtige wolkenluchten! (Foto: Marian Bronkema, Leens)
Ook Utrecht kreeg voor het eerst in jaren een dik pak sneeuw van (ruim) 20 cm, en dat leverde idyllische plaatjes op. (Foto: Liset Verberne)
Natuurlijk werden er talloze sneeuwpoppen gemaakt, soms zelfs een hele familie. (Foto: Annie Spelt, Hoogblokland)
Het gemeten sneeuwdek in de ochtend van 7 januari. In een groot gebied in het midden van het land en ook in Noord-Brabant lag 20 cm of meer, tot zelfs ruim 30 cm aan toe op de Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug. (Bron: KNMI)
Op 8 en 9 januari viel er in het zuiden en midden van het land veel regen, waardoor een groot deel van het aanwezige sneeuwdek verdween. Tijdens de dooiaanval op 11 en 12 januari kwam het in grote delen van het land tot ijzel, behalve in Zeeland. Vervolgens waren de winterse perikelen een aantal dagen voorbij en smolt de nog aanwezige sneeuw, door het zachte weer, in hoog tempo weg.
Op 23 en 24 januari kreeg het noorden weer te maken met ijzel. In de daaropvolgende dagen bouwde zich in het noordoosten opnieuw een sneeuwdek van enkele centimeters op. Op 29 januari kreeg vrijwel het hele land, behalve Zeeland, te maken met sneeuw. Daarbij ontstond hier en daar weer een sneeuwdek van 5-10 cm. In het grootste deel van het land smolt deze sneeuw de dagen daarna weer weg, maar in het noordoosten bleef het kouder en daar ligt nu nog steeds sneeuw.
IJzel in het noorden op 24 januari. (Foto: Hans Buls, Sleen)
Sneeuwduinen in Groningen aan het eind van de maand, gevormd door de stevige wind. (Foto: Janet Speelman, Bourtange)
Op maar liefst 16 dagen in januari viel ergens in het land sneeuw, tegen 11 dagen normaal in het huidige klimaat. Verder was het op 21 dagen ergens in het land wit, terwijl dat normaal 9 dagen is!
7 keer code oranje
Het KNMI heeft in januari maar liefst 7 keer code oranje uitgegeven (op 9 dagen) voor sneeuw of ijzel. Ter vergelijking: vorig jaar hadden we over het hele jaar 5 keer code oranje, in het jaar daarvoor 9 keer.
Spectaculair noorderlicht
Tot slot ook nog even aandacht voor het bijzonder actieve noorderlicht dat op 19 januari in Nederland te zien was. Overal waar het onbewolkt was, waren de groene en rode kleuren met het blote oog zichtbaar! In deze blog lees je meer over deze dag.
Foto: Sander Goldbach, Vianen
Foto: Sophie van Marle, Akkrum
