Zojuist, om 16:40 uur, werd het in Ell 25,1 graden. Daarmee is de eerste lokale zomerse dag een feit, want daarvoor moet het op één van de officiële meetpunten in ons land 25,0 graden of warmer worden. Kort daarna werd het ook in Hoek van Holland, Eindhoven en Gilze-Rijen 25 graden. Gemiddeld gebeurt dit op 1 mei, dus de eerste zomerse dag valt dit jaar precies op tijd. Van een officiële zomerse dag is nu nog geen sprake, want in De Bilt is het nog geen 25 graden. Morgen kan het 26 graden worden, later volgen lokaal fikse onweersbuien.
Ondanks dat het in het zuiden al vanaf maandag ruim 20 graden is, en we veel zon hebben deze week, maakte de stevige noordoostenwind het zeker in open gebieden minder aangenaam. Gisteren werd de wind al meer oost tot zuidoost, waardoor de wind ook op de Wadden niet meer langdurig vanaf het koude water waaide en de temperatuur veel hoger uitkwam dan de 13 graden van eerder deze week. In de rest van het land werd het ruim 20 graden.
Vandaag doen we daar nog een schep bovenop. In de zuidelijke helft wordt het op grote schaal 25 graden. Verder naar het noorden wordt deze waarde net niet gehaald. Langs de Belgische grens kan het lokaal 26 graden worden.
Het kan overigens nog veel warmer zijn in deze tijd van het jaar. In 2005 werd het op deze dag niet zomers, maar voor het eerst tropisch warm. In Eindhoven en Ell werd het precies 30 graden.
Morgen wisselen zon en wolkenvelden elkaar af. In de ochtend is er al kans op een lichte bui, maar op de meeste plaatsen blijft het droog. In de middag wordt het broeierig warm met maxima tussen 20 graden in het noordwesten en 26 graden langs de oostgrens. Door de hoge luchtvochtigheid voelt het warmer aan dan vandaag! In de namiddag trekken vanuit het zuiden fikse regen- en onweersbuien over het land met kans op hagel en windstoten. De buien bereiken pas in de avond ook het midden en oosten en trekken dan naar het noordoosten weg. De buien verdrijven de warmte.
De laatste keer 25 graden in ons land was op 20 september, dat is dus alweer even geleden. Vorig jaar waren we er al vroeg bij, met de eerste zomerse temperaturen op 12 april. In 2024 gebeurde dit zelfs al op 6 april. In 2023 moest worden gewacht tot 22 mei en in 2022 tot 9 mei.
Vijf jaar geleden werd het bijna recordvroeg zomers warm. Op 31 maart noteerde Arcen 26,1 graden, de warmste dag ooit gemeten in maart. Dit was opvallend, want de lente van 2021 als geheel verliep koud en relatief sneeuwrijk.
De vroegste lokale zomerse dag ooit gemeten blijft echter 29 maart 1968, met in Venlo en Gemert een maximumtemperatuur van 25,6 graden.
Steeds vroeger
Door de klimaatverandering komen zomerse dagen steeds vroeger. Dertig jaar geleden was 17 mei gemiddeld de eerste dag met zomerse temperaturen in ons land, tegenwoordig is dat 1 mei.
Waar de eerste lokale zomerse dag dus al in maart kan vallen, duurt het soms veel langer. In 1984 moest men tot 19 juni wachten op de eerste zomerse temperaturen ergens in het land.
Helemaal niet zomers
Overigens is het in de vorige eeuw een aantal keer voorgekomen dat de 25 graden op sommige plekken überhaupt niet werd gehaald. In Den Helder lukte dat niet in de jaren 1910, 1916, 1940, 1956 en 1963. In Vlissingen werd in 1907 en 1965 de zomerse grens niet gehaald.
Recordkoud bleef het in 1962 op het Friese weerstation Kornwerderzand. De hoogste temperatuur van het jaar viel toen op 18 juni en bedroeg hooguit 22,7 graden. Zoiets is in het huidige klimaat ondenkbaar.
Meer zomerse warmte in het zuidoosten
Het aantal zomerse dagen per jaar varieert sterk per regio. In het huidige klimaat (gemiddelde 1991 t/m 2020) komt het op de Waddeneilanden tot slechts 9 zomerse dagen per jaar. In De Bilt zijn het er gemiddeld 28, en in het Noord-Limburgse Arcen 42.
Door de klimaatverandering valt de eerste zomerse dag van het jaar steeds vroeger.
Liefhebbers van zomerse warmte zitten in het zuidoosten en oosten dus duidelijk beter dan in de kustgebieden, waar regelmatig koelere lucht van zee wordt aangevoerd. Overigens telt een plek als Schiphol in het huidige klimaat bijna evenveel zomerse dagen (22) als Maastricht 30 jaar geleden (23 dagen).
De 'eindeloze zomer' van 2018 telde recordveel zomerse dagen. Weerstation Arcen noteerde er maar liefst 89! Op de tweede plaats staat de uitzonderlijk warme zomer van 1947. De weerstations Winterswijk en Venlo hadden toen 72 zomerse dagen.
