Je hebt het afgelopen week misschien wel voorbij zien komen in het nieuws: de zeespiegel staat hoger dan gedacht. Dat de zeespiegel stijgt door klimaatverandering weten we al jaren, maar nieuw onderzoek laat zien dat de zeespiegel langs veel kusten nu al hoger blijkt te staan dan wetenschappers tot nu toe aannamen. Dat komt niet doordat het water plotseling sneller stijgt, maar door een fout in de manier waarop veel studies de hoogte van de zee berekenen.
Hoe wordt de hoogte van de zee gemeten?
Om te berekenen welke kustgebieden in de toekomst kunnen overstromen, is het belangrijk om te weten hoe hoog het land ligt ten opzichte van de zee. De hoogte van het land wordt vaak met satellieten gemeten. Daarbij wordt een wereldwijd referentieniveau gebruikt, een zogenoemd geoïdemodel.
De geoïde kun je zien als een denkbeeldig zeeoppervlak dat ontstaat als de oceaan volledig rustig zou zijn en alleen door de zwaartekracht van de aarde wordt bepaald. Invloeden zoals wind, getijden, oceaanstromingen en verschillen in temperatuur of zoutgehalte worden in dit model niet meegenomen.
Dit oppervlak fungeert als een soort wereldwijd waterpasniveau waaraan de hoogte van het land wordt gekoppeld. Door verschillen in massaverdeling in en op de aarde, bijvoorbeeld door bergen, oceaantroggen en variaties in dichtheid in het binnenste van de aarde, varieert de zwaartekracht lokaal een beetje. Daardoor heeft de geoïde wereldwijd kleine bulten en dalen en is het geen perfect vlak oppervlak.
Door allerlei factoren, zoals bergen op land en troggen in de oceanen en verschillen van de massadichtheid in de kern van de Aarde, staat de zwaartekracht niet exact loodrecht op een geïdealiseerd model van de Aarde, de afgeplatte bol. De geoïde heeft daarom over de hele Aarde veel bulten en dalen. Bron: Wikipedia
In veel studies wordt aangenomen dat dit referentieniveau ongeveer gelijk is aan het echte zeeniveau, maar in werkelijkheid is dat niet zo. Het echte zeeoppervlak wordt namelijk ook beïnvloed door andere factoren, zoals:
• oceaanstromingen
• wind
• getijden
• temperatuur en zoutgehalte van het water
Daardoor kan het gemiddelde zeeniveau langs een kust hoger of lager liggen dan het geoïdemodel aangeeft.
Een fout die vaak voorkomt
In een nieuwe studie gepubliceerd in het tijdschrift Nature analyseerden onderzoekers van Wageningen University & Research (WUR) en Deltares honderden wetenschappelijke publicaties over zeespiegelstijging en kustoverstromingen. Daaruit bleek dat meer dan 90 procent van die studies geen directe zeespiegelmetingen gebruikte, maar alleen de hoogte van het land combineerde met het geoïdemodel. Als gevolg hiervan werd het huidige zeeniveau langs de kust vaak te laag ingeschat.
Gemiddeld staat de zee wereldwijd langs de kust ongeveer 30 centimeter hoger dan veel studies aannamen. In sommige regio’s, zoals delen van Zuidoost-Azië, kan het verschil zelfs oplopen tot meer dan een meter.
Meer mensen in risicogebieden
Dat heeft gevolgen voor de berekeningen van toekomstige zeespiegelstijging, bijvoorbeeld in klimaatmodellen. Als de zee bijvoorbeeld in de toekomst 1 meter stijgt, kan volgens de nieuwe analyse tot 37 procent meer land onder zeeniveau komen te liggen dan eerdere studies voorspelden. Daardoor zouden wereldwijd 77 tot 132 miljoen extra mensen in kwetsbare kustgebieden wonen.
Wat betekent dit?
De studie betekent niet dat de zeespiegel ineens sneller stijgt dan gedacht. Wel laat het zien dat de huidige niveau van de zee op veel plekken hoger is dan werd aangenomen.
Volgens de onderzoekers is het daarom belangrijk om landhoogtemetingen en zeespiegelmetingen voortaan beter te combineren. Dat maakt voorspellingen over overstromingsrisico’s nauwkeuriger en helpt landen zich beter voor te bereiden op de gevolgen van klimaatverandering.
