De feestdagen in lente en zomer zijn altijd veelbesproken als het om het weer gaat. Dat is niet zo gek natuurlijk want veel mensen gaan de straat op om het te vieren. Voor ons meteorologen is het dan ook een leuke uitdaging om de verwachting op zo'n feestdag zo precies mogelijk neer te zetten en deze keer is Koningsdag aan de beurt! Toch best een klus, want een langetermijnverwachting is niet altijd even nauwkeurig. Waarom is dit?
Nauwkeurigheid
Met alle social media en het snelle nieuws van tegenwoordig wordt vaak óók van meteorologen verwacht dat er vrij ver vooruit een nauwkeurige verwachting van een feestdag wordt gegeven. Dit is helaas in veel gevallen niet mogelijk. Hoe verder je namelijk vooruit kijkt, hoe meer onzekerheden er in de verwachting sluipen en dit is eigenlijk ook niet meer dan logisch. Een minuscule afwijking in het weer op dag 3, kan namelijk een grotere afwijking op dag 4 veroorzaken en een wezenlijk verschil in weertype op dag 5. De vuistregel is dan ook: hoe verder je vooruit kijkt, des te minder nauwkeurig is de verwachting. Tóch krijgen we, ondanks de onzekerheden op de langere termijn, nog een redelijk beeld van wat het weer zou kunnen gaan doen. We spreken dan vaak van een tendens.
Het EPS en de weerpluim
Met het Ensemble Prediction Systeem, kort gezegd EPS wordt de tendens van het weer weergegeven. Om precies te zijn wordt een schatting gemaakt van de onzekerheid van het weer op de langere termijn. Om te beginnen zijn er de weermodellen die het weer berekenen. Het EPS pakt van het weermodel dezelfde uitgangspositie en berekent dan nog 50 keer het weer, maar dan elke keer met een piepkleine verstoring bij de uitgangspositie. Dit zijn vaak hele kleine verschillen zoals iets meer zon, net iets minder wind of bijv. een graadje frisser. Door de piepkleine verschillen aan het begin te simuleren, kunnen we onzekerheden op de langere termijn goed in kaart brengen. Als je alle 50+1 (uitgangspositie) berekeningen in een grafiek zet, zie je precies waar én hoe groot de afwijkingen zijn op de langere termijn. Deze grafiek noemen we een weerpluim. Het woord pluim is overigens afgeleid van een rookpluim die op zijn weg naar boven toe uitwaaiert. De pluimgrafiek doet dit vaak ook in meer of mindere mate. Hoe meer een pluim uitwaaiert, hoe groter de verschillen zijn tussen de uitkomsten en hoe onzekerder de verwachting is. 
De pluim van de temperatuur in De Bilt. De eerste rode pijl geeft de temperatuur aan tijdens Koningsnacht. De tweede rode pijl wijst naar de temperatuur in de middag. De groene lijntjes zijn de 50 andere mogelijke scenario's waarbij een kleine afwijking is gebruikt. Ondanks de aangebrachte afwijkingen liggen de groene lijntjes voor de nacht nog dicht bij elkaar en dit betekent een vrij zekere minimumtemperatuurverwachting. Overdag is de spreiding wel groter.
Koninginne-Koningsdagfeitjes
Of we nu wel of niet de poncho nodig hebben, echt warm verloopt deze feestdag over het algemeen niet. De afgelopen 4 jaar bleef de temperatuur tijdens Koningsdag onder 20 graden steken en de laatste officieel warme Koninginnedag dateert van 2012. Het werd toen maar liefst 22,4 graden. Overigens dateert de warmste Koninginnedag van 1993 met een respectabele 26,9 graden op de thermometer! Aan de andere kant komt het soms ook voor dat de temperatuur tijdens de Koninginne- Koningsnacht onder nul duikt. Vorig jaar nog vroor het 2 graden en zaten de kindjes 's ochtends vroeg dik ingepakt op de kleedjes van de rommelmarkt.
Foto: Ditta Modderkolk uit Renkum
Weersverwachting Koningsnacht/dag 2018
Een punctuele verwachting maken van Koningsdag 2018 is nog best een uitdaging, gezien er op de bewuste dag een lagedrukgebied gevaarlijk dichtbij ons in de buurt ligt. Mocht dit lagedrukgebied dichterbij komen dan de verwachting vandaag aangeeft, wordt het behoorlijk wisselvallig. Maar zoals het er nu naar uit ziet, krijgen we hier hooguit een schamper van mee. Koningsdag verloopt dan volgens de laatste weermodellen ook niet geheel droog, maar zeker ook niet geheel verregend. 's Nachts koelt het af naar 4 tot 6 graden en 's ochtends op de markten is een warme jas wel handig. De grootste kans op wat regen is noord van de rivieren met hier ook vrij veel wolken. Zuid van de rivieren lijkt het zo goed als droog te blijven met ook net een fractie meer zon. Verder loopt de temperatuur uiteen van 13 graden op de Wadden tot 18 graden in Limburg bij een zwakke tot matige zuidelijke wind. Wil je op de hoogte blijven van de buien in jouw woonplaats tijdens Koningsdag en -nacht? Dat kan via onze gratis Buienradar app. of via onze website
