De geur van rook hing vorige week boven de Veluwe. Op de heide tussen Ede en Otterlo ging opnieuw natuur in vlammen op. Naar schatting is 2 tot 3 hectare natuur door de brand verwoest. Natuurbranden in Nederland zijn intussen geen incident meer; het is een patroon. En inmiddels zit heel Nederland weer in de hoogste alarmfase.
Naast deze heidebrand zijn er de afgelopen tijd veel meer incidenten gemeld. Natuurbranden in Nederland ontstaan vooral in het voorjaar en de zomer. Met name april en mei zijn risicovol. Dit klinkt tegenstrijdig, want het is tenslotte nog geen hoogzomer. Maar bij ons in Nederland is , in tegenstelling tot veel landen in het Middellandse zeegebied, de natuur in de lente vaak het droogst.
Fase 2, code rood, is in NL de hoogste fase als het gaat om brandgevaar. Wees dus extra alert in de natuur. bron: Brandweer.nl
Onze lentes zijn droog!
De lente is een droog seizoen; april is gemiddeld gezien de droogste maand van het jaar. De zon heeft al wel flink wat kracht en doordat bomen weer blad aanmaken en de sapstroom op gang komt, is de bodem vaak erg droog. Daarbij is direct na de winter is er nog veel droog en dor gras en riet aanwezig en als het dan ook nog weken niet regent, verandert gras, riet of heide in kurkdroge brandstof.
Zie hierboven de branddriehoek. Al deze elementen zijn nodig voor een brand. In NL zijn in de lente juist vaak alledrie de componenten ruimschoots vertegenwoordigd. bron: 4nix.nl
Ook voor deze lente zijn alle bovenstaande oorzaken van toepassing. Het is weer ontzettend droog en inmiddels laat de droogtemonitor van het KNMI zien dat 2026 op dit moment bij de 5% droogste jaren zit. Daarbij waait het momenteel ook nog eens behoorlijk, waardoor de boel nog verder uitdroogt. Dit werk niet alleen een brand sneller in de hand, maar het bemoeilijkt ook nog eens het blussen.
De lage luchtvochtigheid is op dit moment, door de droge oostelijke wind, vergroot het probleem nog verder. Dit is niet alleen overdag het geval maar ook 's nachts. Brian Verhoeven is teamleider natuurbrandanalisten bij de brandweer en hij zegt hierover, " 's Nachts komt de luchtvochtigheid niet meer boven de 50-60% en dit is zeer droog. Potentiele brandstoffen, zoals grassen, riet en heide, kunnen daardoor niet genoeg vocht opnemen en herstellen van het uitdrogen overdag. Gevolg is extra sneller uitdroging en in dit soort situaties zien we vaak het aantal branden toenemen".
Waar fikt(e) het in Nederland?
Tijdens dit schrijven alleen al ontstond een felle brand bij 't Harde en Epe. We hebben hiervan vandaag meerdere foto's binnen gekregen, zoals deze.
Foto vandaag rond lunchtijd vanuit Dronte genomen richting 't Harde. fotograaf: Paul
En we zagen de afgelopen dagen meer natuurbranden in het nieuws voorbij komen. In het Limburgse Helden bijvoorbeeld woedde vanochtend een grote natuurbrand van ongeveer 7000 vierkante meter. Het betrof een grondvuur nabij de Lanterdweg. Inmiddels is het vuur onder controle.
In een bos tussen het Gelderse Malden en Nijmegen heeft dinsdagavond een brand gewoed in een bos en bij Duindorp (Den Haag) heeft dinsdag een grote duinbrand gewoed die pas laat op de avond onder controle was. De brandweer zette maar liefst vijftig bluswagens in om het vuur in het gebied bij het Cort van der Lindenpad te bestrijden. Door de brand is 15.000 vierkante meter aan natuurgebied verschroeid en is de schade aanzienlijk.
Dit is zomaar een greep uit de media en de kerncijfers van het NIPV laten ook een flinke toename zien van branden in de maand april.
Al 144 natuurbranden zijn gemeld in april 2026, zie hierboven. En hieronder zie je duidelijk dat de meeste branden voorkomen in de laatste decade van april. Bron: NIPV
Extremere branden: directe oorzaak brand vaak moeilijk te achterhalen
Het is vaak erg moeilijk om de precieze en directe oorzaak van een brand direct te achterhalen, maar het overgrote deel komt wel door menselijk handelen. Of het nu gaat om een sigaret een hete uitlaat in het lange gras, een militaire oefening of een pyromaan.
Wat wél een trend is die we goed kunnen zien, is dat door extremere weersoorten natuurbranden tegenwoordig gemakkelijker kunnen ontstaan. Als we de ontsteking van de brand dus lostrekken van wat een brand daarna doet, zien we duidelijk een trend. Het risico in het nieuwe klimaat op een grotere en fellere brand groter, in zowel Nederland als Europa.
Dit heeft niet alleen met droogte te maken, maar in Zuid-Europa juist ook als er een natte winter of voorjaar is geweest. De afgelopen twee jaar was het bijvoorbeeld kletsnat in Zuid-Frankrijk en Spanje, waardoor de natuur daar is geëxplodeerd. Tijdens de droge zomermaanden droogt deze vegetatie weer helemaal uit en hierdoor is heel veel 'brandstof voorradig'.
Als hierop dan een droge en hete periode volgt, is het vaak snel raak: het kleinste vonkje kan een felle brand veroorzaken. Zeker als er ook nog eens veel wind staat, zoals de beruchte Mistral in Zuid-Frankrijk. Deze cocktail van droogte, hitte en wind heeft vorige jaar een gebied ter grootte van Texel in de as gelegd. 10.000 mensen moesten worden geëvacueerd en de bekende 'route de soleil' route richting Spanje (A7-A9) werd 2 dagen afgesloten. Het is de ergste brand sinds decennia.
Avondopname van de beruchte bosbranden in Zuid-Frankrijk. Fotograaf: Glen Aous
Hoe lang brandgevaarlijk?
Tot en met zaterdag blijft het ontzettend droog in Nederland. Dit komt door een combinatie van veel wind, geen regen, zeer droge lucht vanuit het oosten en relatief hoge temperaturen. Volgens de laatste weermodellen is de luchtvochtigheid op donderdag in delen van het land zelfs beneden 15%! Ook dan is er veel zon en komt de temperatuur lokaal uit rond een zomerse 25 graden. Voor de mensen die nog volop in de meivakantie zitten is dat natuurlijk een heerlijk vooruitzicht, maar het is wel verstandig om alert te blijven in onze natuurgebieden als het gaat om natuurbranden. Bekijk hier ons uitgebreide weerbericht.
Hieronder zetten we het advies van de brandweer nog even voor je uiteen:
Preventie: Maak geen vuur, rook niet, gebruik geen vuurkorven of fakkels in/nabij natuurgebieden.
Signalen: Wees alert op rook, de geur van brand of vonken.
Actie bij brand: Wacht hulp niet af, vlucht direct. Loop niet voor de brand uit, maar haaks op de brandrichting.
Locatie: Gebruik de 112-app om je exacte locatie door te geven.
Informatie: Check natuurbrandrisico.nl voor actuele kleurcodes.
Tot en met vrijdag is het droog, maar ook zaterdag is nog sprake van gevaar voor natuurbranden, gezien de buien een lokaal karakter hebben.
