Niet alleen de meteorologische herfst kwam op dertig november toe een eind. Ook aan het Atlantische orkaanseizoen kwam officieel een eind. Tijd om de balans op te maken. Wat voor seizoen was het?
Een gemiddeld orkaanseizoen telt zo’n veertien tropische stormen waarvan zeven orkanen en drie zware orkanen. Dit jaar waren er minder stormen dan gemiddeld maar de dertien tropische stormen die ontstonden waren zwaarder dan gemiddeld. Vijf daarvan groeiden uit tot orkanen waarvan er vier zwaar waren met maar liefst drie categorie vijf orkanen met windsnelheden boven de 250 km/uur waaronder orkaan Melissa, een van de sterkste orkanen ooit.
Er ontstonden 13 tropische stormen waarvan er 3 een major hurricane werden van de vijfde Categorie
Wat hebben El Niño en La Niña met orkaanactiviteit te maken?
Bij de start van het orkaanseizoen op 1 juni was de verwachting dat het een gemiddeld tot net iets bovengemiddeld orkaanseizoen zou worden. Dit wordt dan gebaseerd op El Niño (opwarming zeewater in het oostelijk deel van de Stille Oceaan) of La Niña (afkoeling zeewater). Dit beinvloedt het weer wereldwijd. Bij een El Niño wordt vaak een verminderde orkaanactiviteit in de Atlantische Oceaan gezien, bij een La Niña is er juist meer orkaanactiviteit. Van beide was geen sprake dit jaar zodat ervan uit gegaan werd dat er een gemiddeld aantal orkanen zou komen.
Temperatuur zeewater van groot belang
De temperatuur van het zeewater is een andere factor die belangrijk is voor het ontstaan van orkanen. Daarvoor moet het zeewater ten minste een temperatuur hebben van 27 graden. Hoe warmer het zeewater hoe sterker de orkaan kan worden. Nu is gebleken dat het zeewater in het gebied van de Atlantische Oceaan waar orkanen voorkomen in 2025 ongeveer 0.5 tot 1 graad warmer is geweest dan gemiddeld. Plaatselijk werd in de Caribische Zee zelfs een temperatuur gemeten die 1.4 graden hoger lag dan gemiddeld. Dit lijkt allemaal weinig maar een relatief kleine temperatuurstijging kan ervoor zorgen dat orkanen enorm in kracht toenemen. Het warmere zeewater was de reden dat orkaan Melissa eind oktober uitgroeide tot een categorie 5 orkaan.
De gevolgen hebben we gezien toen ze over Jamaica trok met windsnelheden van 295 km/uur. Het zeewater was wel 30 graden. In 24 uur tijd groeide Melissa uit tot een orkaan van de vierde Categorie met windsnelheden van 220 km/uur. Melissa was een extreem zware orkaan want er weden windstoten gemeten van meer dan 400 km/uur en dat is een record. Melissa was niet het enige “monster” die ontstond. Van de vijf orkanen groeide er drie uit tot Categorie 5, de zwaarste categorie. Alleen in 2005 kwamen er meer Categorie 5 orkanen voor maar ook veel meer tropische stormen, wel 23. Dit jaar “slechts” 13. Naast Melissa waren er Erin en Humberto. Die laatste bleef op de Atlantische Oceaan. Erin zorgde voor overstromingen, dodelijke slachtoffers en veel schade op de Kaapverdische eilanden. Daarnaast was er nog Gabrielle een Categorie 4 orkaan.
Melissa veroorzaakte een ravage op Jamaica
Wat was er opmerkelijk aan dit orkaanseizoen
Het was vooral de stilte voor de storm want tussen 29 augustus en 16 september ontstond er geen enkele tropische storm terwijl dit juist de piektijd is. Dit valt te verklaren doordat er in die periode veel wind stond hoog in de atmosfeer. Is het verschil tussen de wind aan de grond en hoog in de atmosfeer groot ofwel grote windschering dan kan de tropische storm zich slecht ontwikkelen tot orkaan en wordt als het ware uit elkaar geblazen.
Een andere verklaring is dat er meer droge lucht boven de Atlantische Oceaan aanwezig was. Tropische stormen hebben juist warme vochtige lucht nodig om zich te kunnen ontwikkelen tot orkaan. Na 16 september kwam er een flinke opleving en kwam er een zeer actief tweede deel van dit orkaanseizoen. Er vormden zich binnen anderhalve maand zeven stormen. Vorig jaar werd dit patroon van stilte voor de storm ook gezien. Het feit dat deze orkaanstilte al twee jaar op rij aan de orde is, is toch wel opmerkelijk. De vraag luidt: is dit toeval of gaan we dit vaker zien?
