In de tropische Stille Oceaan lijkt zich opnieuw een belangrijke klimaatschommeling te ontwikkelen. Na een recente La Niña warmt het oceaanwater steeds verder op en nemen de signalen voor een nieuwe El Niño toe. Sommige klimaatmodellen suggereren zelfs dat deze kan uitgroeien tot een zeer sterke, of zelfs ‘super’, El Niño – een zeldzame gebeurtenis die wereldwijd invloed kan hebben op het weer.
Sterke opwarming in de Stille Oceaan
Om een El Niño vast te stellen kijken wetenschappers eerst naar de temperatuur van het wateroppervlak in de tropische Stille Oceaan. Tijdens een La Niña is dat water juist kouder dan gemiddeld, maar bij een El Niño warmt het duidelijk op. Pas wanneer de temperatuur in een belangrijk meetgebied rond de evenaar gedurende drie maanden minstens 0,5 graden boven normaal ligt in the 'key monitor area'(zie figuur onder), wordt officieel van een El Niño gesproken. In sommige jaren loopt die afwijking verder op. Als de opwarming meer dan ongeveer 2 graden bedraagt, kan zelfs een zeldzame super El Niño ontstaan. De meest krachtige El Niño was in 1997/1998 met een temperatuurafwijking van het stille oceaanwater van 2,3 graden, gevolgd door 1982/1983 (2,3 °C) en 1972/1973 (2,1 °C).
Het water voor de kust van Zuid-Amerika begint al op te warmen. Pas als de opwarming ook in de 'Key monitor area' zichtbaar wordt komt een El Nino dichterbij. (Bron: NOAA)
De verwachting van het Europese weermodel ECMWF voor de temperatuurafwijking in de Stille oceaan. Veel berekeningen gaan voor een Super El Niño. (Bron ECMWF)
Wereldwijde verschuiving van weerpatronen
De huidige verwachting van het Europese weermodel ECMWF komt zelfs met een bijzonder grote kans op zo'n super El Niño. Een aantal berekeningen (rode lijntje in de figuur boven) komen zelfs met een sterkere El Niño op de proppen dan de krachtigste El Niño aller tijden. Zo’n sterke El Niño kan het weer wereldwijd beïnvloeden. De wereldwijde temperatuur ligt door een El Niño hoger dan gebruikelijk. Dit komt bovenop de opwarming van de aarde veroorzaakt door de mens. Met deze ontwikkelingen lijkt het vrijwel zeker dat het jaar 2027 uit gaat monden in wereldwijd het warmste jaar sinds het begin van de metingen. Sommige regio’s krijgen bij een El Niño daarnaast ook vaker te maken met droogte, bijvoorbeeld delen van Australië, Indonesië en Afrika. Andere gebieden, zoals langs de westkust van Zuid-Amerika, zien juist een grotere kans op zware regenval en overstromingen. Ook de activiteit van tropische stormen kan veranderen: in de Stille Oceaan komen er vaak meer voor, terwijl het Atlantische orkaanseizoen gemiddeld rustiger verloopt.
En wat betekent dat voor Nederland?
De invloed van El Niño op Europa is veel minder direct dan in de tropen. Onze regio ligt simpelweg ver van het gebied waar het fenomeen ontstaat. Toch zien wetenschappers soms een klein statistisch verband. In West-Europa, waaronder Nederland, volgt na een El Niño-fase geregeld een wat natter voorjaar. Tegelijk blijft die relatie zwak en kan het weer bij ons uiteindelijk nog alle kanten op gaan.
