Het is vandaag 23 maart, de verjaardag van de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) en tegelijkertijd vieren we de Wereld Meteorologische Dag. Een feestje zou je zeggen, maar valt er wel wat te vieren? Op de 76e verjaardag van de WMO is een uitgebreid rapport verschenen dat de staat van het globale klimaat van 2025 in kaart heeft gebracht. De resultaten laten weinig over van de feestvreugde.
WMO
Eerst even wat informatie over de WMO. De Wereld Meteorologische Organisatie is een internationale organisatie, onderdeel van de Verenigde Naties. De WMO telt 193 leden, waaronder Nederland. De organisatie is ooit opgericht (23 maart 1950) voor een betere wereldwijde samenwerking tussen de verschillende nationale weerdiensten. De WMO is binnen de Verenigde Naties (VN) de autoriteit omtrent de toestand van de atmosfeer, de interactie met het land en de oceanen, weer en klimaat.
De WMO bevindt zich in Genève, Zwitserland (bron: Reuters)
Kernfuncties van de WMO:
- Internationale Samenwerking: bevorderen van wereldwijde weerdiensten en het delen van meteorologische waarnemingen.
- Monitoring en klimaat: het in kaart brengen van de toestand van de aardatmosfeer, oceanen en waterbronnen.
- Veiligheid: Het verbeteren van weersverwachtingen en waarschuwingen voor natuurrampen
Veiligheid is overigens ook het thema van wereld Meteorologische Dag 2026. Om precies te zijn is het thema dit jaar: ‘vandaag waarnemen, morgen beschermen’. Het benadrukt hoe essentieel weer- en klimaatwaarnemingen (metingen) zijn, voor onze veiligheid, economie en leefomgeving. De metingen en waarnemingen zijn cruciaal in het in kaart brengen van de staat van ons klimaat. Immers, meten is weten.
Het rapport
Op basis van het vandaag gepubliceerde rapport van de WMO is het klimaat op aarde meer uit balans dan ooit tevoren. De oorzaak is al tijdenlang bekend en ligt bij de concentraties broeikasgassen in de atmosfeer. Die zorgen ervoor dat de aardatmosfeer en de oceanen blijven opwarmen, en het ijs doen smelten. Deze snelle en grootschalige veranderingen hebben zich in enkele decennia voltrokken, maar zullen, volgens de WMO honderden, misschien wel duizenden jaren lang schadelijke gevolgen hebben.
Kernpunten uit het rapport
- Het klimaatrapport bevestigt dat de periode 2015-2025 de elf warmste jaren waren die ooit gemeten zijn.
- De energieonbalans op aarde is het hoogst in de afgelopen 65 jaar.
- De oceaan absorbeert al twintig jaar lang jaarlijks ongeveer achttien keer zoveel energie als wat de mensheid verbruikt.
- Extreem weer treft miljoenen mensen en kost miljarden.
- Wereld Meteorologische Dag: vandaag observeren om morgen te beschermen
Warmste 11 jaar ooit gemeten
Het rapport ‘Staat van het globale klimaat 2025' bevestigt dat de periode 2015-2025 de warmste elf jaar ooit gemeten zijn, en dat 2025 het op één na of op twee na warmste jaar ooit was, met een temperatuur die ongeveer 1,43 °C hoger lag dan het gemiddelde van 1850-1900. Extreme weersomstandigheden over de hele wereld, waaronder extreme hitte, zware regenval en tropische cyclonen, veroorzaakten verstoringen en verwoestingen. Deze weersextremen benadrukken de kwetsbaarheid van de mensheid en onderling verbonden economieën en samenlevingen.
De versnelde wereldwijde opwarming is goed zichtbaar in deze grafiek; jaarlijkse wereldwijde gemiddelde temperatuurafwijkingen ten opzichte van een pre-industriële basislijn (1850-1900). De gegevens zijn afkomstig uit de datasets die in de legenda worden aangegeven. (bron: WMO)
De oceaan blijft opwarmen en koolstofdioxide absorberen. De afgelopen twintig jaar heeft de oceaan jaarlijks ongeveer achttien keer het energieverbruik van de mensheid geabsorbeerd. De jaarlijkse ijsbedekking in het Noordpoolgebied bereikte een recordlaagte, of lag daar dichtbij, de ijsbedekking in Antarctica was de op twee na laagste ooit gemeten, en het smelten van gletsjers ging onverminderd door, aldus het rapport.
Energie onbalans
Voor het eerst is de energieonbalans van de aarde opgenomen als een van de belangrijkste klimaatindicatoren in het rapport. Met energiebalans wordt bedoeld de mate waarin energie het aardatmosfeer binnenkomt en verlaat. Bij een stabiel klimaat is de hoeveelheid energie die van de zon binnenkomt ongeveer gelijk aan de hoeveelheid energie die het systeem verlaat. De toenemende concentraties van (warmtevasthoudende) broeikasgassen, zoals koolstofdioxide, methaan en lachgas hebben dit evenwicht echter verstoord. De energieonbalans van de aarde is toegenomen sinds de start van de metingen in 1960, met name in de afgelopen 20 jaar. In 2025 bereikte deze een nieuw hoogtepunt. Met andere woorden; de aarde kan haar warmte niet meer kwijt en raakt overhit.
Weergave van de energie-balans en -onbalans van de aarde (bron: WMO)
Opwarming oceanen
In 2025 bereikte de warmte-inhoud van de oceaan (tot een diepte van 2 km) het hoogste niveau sinds het begin van de metingen in 1960, waarmee het vorige record uit 2024 werd overtroffen. De afgelopen negen jaar is er elk jaar een nieuw record gevestigd voor de warmte-inhoud van de oceaan.
Jaarlijkse wereldwijde warmte-inhoud van de oceanen tot een diepte van 2 km (periode 1960–2025, in zettajoule (ZJ). (bron: WMO)
De opwarming van de oceanen heeft verstrekkende gevolgen. Denk aan de aantasting van ecosystemen in de oceanen, verlies aan biodiversiteit en een afname van de koolstofopslagcapaciteit van de oceaan. Het is bovendien een bron voor tropische en subtropische stormen en wakkert deze aan deze stormen worden ook zwaarder. Het opwarmen van de oceanen verergert het voortdurende verlies van zee-ijs in de poolgebieden. Gevolg hiervan is vervolgens het stijgen van de zeespiegel. Volgens de metingen die sinds 1993 vanuit de ruimte worden gedaan is de gemiddelde wereldwijde zeespiegel sindsdien 11 cm gestegen. De zeespiegelstijging beschadigt ecosystemen in kustgebieden, leidt tot verzilting van het grondwater en de kans op overstromingen neemt toe.
Afname ijs
De jaarlijkse hoeveelheid zee-ijs in het Noordpoolgebied lag op of in de buurt van een laagterecord. Rond Antarctica was de omvang van het zee-ijs de op twee na laagste ooit gemeten. Het smelten van gletsjers ging ook onverminderd door, in een helaas versneld tempo. In 2025 vond er een uitzonderlijk hoog gletsjermassaverlies plaats in IJsland en langs de westkust van Noord-Amerika (Alaska).
Gevolgen van de aardse opwarming
Het is al heel lang bekend dat de opwarming van moeder aarde tot gevolg heeft dat weersextremen verergeren en toenemen. Daarnaast verschuiven klassieke circulaties en weerpatronen, waardoor wereldwijd verschuivingen zichtbaar zijn in het klimaat per contingent. In 2025 werden wereldwijd vele extremen gesignaleerd, zoals extreme hitte, langdurige droogte , daartegenover zware regenval en overstromingen en tropische cyclonen.
Het extreme weer van afgelopen jaar werd onder meer veroorzaakt door tropische cyclonen, zoals Senyar en Ditwah. Deze tropische stormen veroorzaakten overstromingen in Sri Lanka, Indonesië en Thailand, met vele doden tot gevolg.
Deze weersextremen hebben logischerwijs verstrekkende gevolgen voor de mens, de bevolking die wordt getroffen. Niet alleen op korte, maar ook op lange termijn. Denk aan de effecten op de landbouwproductie. Klimaat gerelateerde voedselonzekerheid wordt tegenwoordig gezien als een groot risico, met gevolgen voor de sociale stabiliteit. Hittestress is ook een groeiend probleem in de wereld. Meer dan een derde van de wereldbevolking loopt jaarlijks op een bepaald moment het risico op hitte op de werkplek. Naast de gevolgen voor de gezondheid leidt dit tot productiviteitsverlies en verlies van inkomen.
