Met 8,2 graden was afgelopen februari absurd zacht. De temperatuur lag maar liefst 4,3 graden boven het langjarig gemiddelde en verpletterde vorige temperatuurrecords. Door de relatieve warmte loopt de natuur behoorlijk voor op schema. En dat vormt een risico voor (fruit)bloesem!
Nog even over die februari…
Volgens het klimatologisch gemiddelde van 1990-2021 zou de gemiddelde temperatuur in februari op 3,9 graden uit moeten komen. Dat is al fors hoger dan het februarigemiddelde van de eerste 30 jaar van de 20e eeuw, dat lag namelijk op zo’n 2,6 graden. Dit is uiteraard het gevolg van klimaatverandering. Het vorige record stamde uit 1990 en bedroeg 7,6 graden: dat is dus met 0,6 graden verpulverd. Zulke temperaturen waren volgens het KNMI begin vorige eeuw zelfs zo goed als onmogelijk geweest in februari. Sinds 1901 was het maar 3 februarimaanden gelukt om een temperatuur boven de 7 graden te noteren. Nu is het dus nog ruim een graad warmer dan dat. Afwijking van deze grootte over een hele maand zijn zeer zeldzaam.
Vroeger uitlopen van de natuur
Het mag dan ook geen verrassing zijn dat de natuur flink voorloopt op schema. Het verschilt enigszins per regio hoeveel, maar gemiddeld toch wel 3 à 4 weken. Bloemen en planten begin te ontspruiten. De voorjaarsbloeiers staan inmiddels al een hele tijd de bermen op te fleuren. Die bloemen zijn overigens inmiddels al een maand eerder aan het bloeien dan vroeger, zoals we een paar dagen geleden schreven. Verwacht wordt dat ook de fruitbloesem dit jaar bijzonder vroeg gaat zijn. De eerste signalen dat de bloesem eraan komt zijn al waargenomen. Het zou zomaar kunnen dat over 10 dagen de eerste pruimenbloesem zich laat zien. Normaal gesproken bloeien deze bomen pas half april…
Verscheidene bomen staan al prachtig mooi in bloei, maar het is nog erg vroeg.
Bloesem loopt gevaar
Het is natuurlijk een prachtig gezicht als de fruitbomen massaal in bloei staan, maar zo vroeg in het jaar zit daar wel een behoorlijk risico aan. Bloesem kan namelijk vrij slecht tegen vorst, als het kwik onder pak ‘m beet -2 graden duikt ’s nachts kan er flinke schade aan de bloemen optreden. Dit heeft uiteraard flinke gevolgen voor de oogst. Hoe vroeger we in het jaar zitten, hoe groter de kans uiteraard is dat de temperatuur ’s nachts nog onder de -2 graden uitkomt. De afgelopen 4 lentes dook het kwik elk jaar in april nog onder de -2. Nu hebben we natuurlijk geen glazen bol en is het onmogelijk om te zeggen of ook dit jaar nachtvorst van deze magnitude gaat samenvallen met de bloeiperiode van fruitbomen; maar de kans is vrij groot dat de minimumtemperatuur tussen half maart en het einde van de bloeiperiode een of meerdere nachten de -2 aantikt. Groter in ieder geval dan de kans dat het na de normale bloeidatum (half april) nog zo koud zou worden.
Maatregelen
Gelukkig hebben fruittelers wel trucjes om hun oogst enigszins veilig te stellen. De belangrijkste maatregel die boeren nemen is het beregenen van hun bomen. Bij temperaturen onder het vriespunt vorm dan een laagje ijs om de knop of bloesem heen. Het klinkt erg tegenstrijdig: ijs dat helpt tegen het bevriezen, maar bij het bevriezen van het water op de bloesem komt warmte vrij, zogenaamde stollingswarmte. Hierdoor daalt de temperatuur rondom de bloesem niet verder dan 0 graden en vriest de bloesem dus niet kapot. Soms worden ook vuurkorven gebruikt, met name bij bomen die niet goed tegen nattigheid kunnen. Dit zijn voornamelijk steenvruchten als de kers maar ook bij druiven wordt vaak niet beregend.
Beregenen levert wel prachtige plaatjes op als de omstandigheden juist zijn, de fruitboer is er echter wel vaak de hele nacht mee bezig.
