Er komen zonnige dagen aan: moeten we alweer zonnebrand smeren? Want zo warm is het toch nog niet? Zonkracht heeft echter niets met temperatuur te maken! En laat die zonkracht nu net vanaf april sterk toenemen...
Op Tweede Paasdag werd er al volop genoten van het zonnige weer en ook de komende dagen lenen zich uitstekend hiervoor. Ook nu het nog niet erg warm is buiten, merk je dat het uit de wind en in de zon best aangenaam is. Je voelt dan ook goed dat de zon deze dagen al meer kracht krijgt.
Hoe zit dat dan met de zonkracht? Moet je je al insmeren? Een terechte vraag, want ook nu kun je al verkleuren en zelfs verbranden. Dat heeft alles te maken met de hoeveelheid ultraviolette straling (UV), dat is de straling van de zon waardoor je verbandt.
Stand van de zon
In de wintermaanden staat de zon veel lager aan de horizon dan in de zomermaanden. Dit heeft veel invloed op de hoeveelheid UV-straling die aankomt op aarde. Hoe lager de zon staat, hoe minder UV-straling de aarde weet te bereiken. Een zonnestraal bestrijkt een groter oppervlak, waardoor de concentratie UV als het ware wordt uitgesmeerd.
Figuur 1: In de winter staat de zon lager, waardoor een zonnestraal een veel groter oppervlak bedekt.
Wanneer de zon hoger staat, zoals in de zomer, bestrijkt dezelfde zonnestraal een veel kleiner oppervlak, waardoor de concentratie UV per oppervlak veel hoger is.
Figuur 2: Als de zon in de zomer hoger staat, kan dezelfde zonnestraal zich op een klein deel van de aarde concentreren.
De zonkracht is een maat voor de hoeveelheid UV-straling die de grond op aarde bereikt. Hoe hoger de zonkracht, hoe sterker de UV-straling en hoe hoger het risico op huidschade.
De zonkracht hangt af van verschillende factoren, zoals de hoogte van de zon aan de hemel (wat we net hebben uitgelegd), de dikte van de ozonlaag en de hoeveelheid wolken. De zonkracht hangt nadrukkelijk NIET af van de temperatuur buiten!! Hoe koud of warm het buiten is, maakt dus niet uit.
Figuur 3: De zonkracht in Nederland per maand.
In Nederland kennen we de hoogste zonkracht in de maanden juni en juli, de laagste zonkracht hebben we in december en januari. De zonkracht wordt meestal uitgedrukt in een schaal van 0 tot 10, waarbij 0 geen is en 10 het maximale.
Zonkracht wereldwijd
Dichtbij de evenaar is de zonkracht het hele jaar door erg hoog, omdat de zon daar bijna altijd loodrecht boven je staat. Ook bovenop bergen is de zonkracht hoger, omdat je letterlijk dichterbij de zon komt, waardoor er minder lucht tussen jou en de zon zit om de schadelijke UV-straling eruit te filteren.
In landen rondom de evenaar, maar dus ook op bergen, kan de zonkracht oplopen tot zelfs 15. In onderstaande kaart kun je de maximale zonkracht van vandaag zien overal op de wereld.
Figuur 4: De maximale zonkracht vandaag op de wereld bij een wolkenloze hemel. Bron: KNMI/ESA
Ook als je richting het zuiden van Europa gaat, zal de zonkracht dus toenemen. Vandaag liggen we met Nederland op de grens van zonkracht 3 en 4, en de komende dagen/weken zal dit alleen maar elke dag toenemen, totdat de zon haar hoogste punt bereikt op zaterdag 21 juni.
Figuur 5: De maximale zonkracht vandaag in Europa. Met Nederland liggen we precies op de grens tussen zonkracht 3 en 4. Bron: KNMI / ESA
In Nederland is 8 de maximale kracht. Op 11 juni 2017 heeft de RIVM een zonkracht van 8,7 gemeten en dat is een absoluut record voor Nederland! Nooit eerder daarvoor werd een zonkracht hoger dan 8,1 gemeten.
De zonkracht is op z'n sterkst wanneer de zon het hoogst aan de hemel staat. Deze dagen is dat rond 13:45 uur. De maximale zonkracht die deze week bij een wolkenloze lucht wordt verwacht is 3 á 4. Dat is niet veel zou je misschien zeggen aan de hand van onderstaand plaatje, maar pas op...
Figuur 6: De zonkrachtschaal uitgelegd.
Als je langer dan een half uur in de zon bivakkeert, met een onbeschermde lichte huid, dan zou je al kunnen verbanden. Vergeet dus toch niet te smeren als je op een terrasje in de zon gaat zitten!
Huidtypes
Hoe voorzichtig je in de zon moet zijn, is onder andere afhankelijk van je huidtype.
Er zijn 6 huidtypes te onderscheiden:
- Heel lichte huid, vaak met sproeten, rossig of licht blond en lichte ogen. Dit type kan maar kort onbeschermd in de zon, verbrandt altijd en wordt niet bruin.
- Lichte huid, blond haar, lichte ogen. Dit type kan iets langer onbeschermd in de zon, maar verbrandt snel en wordt maar moeilijk bruin.
- Licht getinte huid, donker blonde tot bruine haren en vaak donkere ogen. Dit type kan weer iets langer onbeschermd in de zon, verbrand minder snel en wordt makkelijk bruin.
- Getinte huid, donkere haren en ogen. Kan weer wat langer in de zon, verbrandt bijna nooit en bruint heel goed.
- Donker getinte huid, verbrandt zelden en bruint intensief.
- Heeft een zeer donkere of zwarte huid en verbrand nooit.
Beschermen doe je zo
Er zijn verschillende manieren om jezelf te beschermen tegen UV-straling. Hieronder staan enkele tips:
- Blijf uit de zon tussen 12.00 uur en 15.00 uur wanneer de zon het sterkst is.
- Draag beschermende kleding zoals een hoed of pet en een shirt met lange mouwen.
- Draag een zonnebril die 100% van de UV-straling tegenhoudt.
- Smeer je regelmatig in met zonnebrandcrème met een hoge beschermingsfactor.
- Zonnebrandcrème werkt door het blokkeren van de UV-straling van de zon
Ons advies is dus: smeer je vooral in als je deze week de zon in gaat! Op onze website kun je altijd de actuele zonkracht checken. Wil je weten hoe lang het nog zonnig blijft? Lees dan ons uitgebreide weerbericht.
Figuur 7: De meerdaagse verwachting
