Europa is het snelst opwarmende continent ter wereld, wat de weg vrijmaakt voor extremer weer zoals dodelijke hittegolven, bosbranden en overstromingen. Het warmt meer dan twee keer zo snel op als het wereldwijde gemiddelde, wat de urgentie onderstreept om de uitstoot te verminderen en de klimaatbestendigheid te versterken. Maar Nederland, België en Luxemburg staan niet in de top 10 van klimaatbestendige hoofdsteden binnen de EU.
Meer dan 95% van het Europese continent kreeg in 2025 te maken met jaartemperaturen die (ver) boven het klimaatgemiddelde liggen. Europa warmt zo snel op omdat een aanzienlijk deel van het continent in het Noordpoolgebied ligt. De regio rond de Noordpool warmt sneller op dan de rest van de aarde, wat de statistieken voor het hele continent omhoog trekt. De impact van deze snelle opwarming is al volop merkbaar in de vorm van smeltende gletsjers, hittegolven en grote droogte in onder andere het Middellandse Zeegebied.
Volgens een van de grootste databases over klimaatadaptatie zijn hoofdsteden in Noord- en Oost-Europa beter bestand tegen extreme klimaatveranderingen dan andere steden in Europa.
COOLCITY
Een nieuwe index van het Poolse initiatief COOLCITY heeft meer dan 11.000 Europese steden geanalyseerd om te bepalen welke fysiek het best bestand zijn tegen de uitdagingen van het klimaat. De COOLCITY Index (CCI), onder leiding van MGGP Aero, een bedrijf gespecialiseerd in luchtfotografie en teledetectie, combineert satellietgegevens, laserscanning vanuit de lucht en kunstmatige intelligentie om stedelijke omgevingen te analyseren.
COOLCITY Index
De CCI onderzoekt de natuurlijke en bebouwde kenmerken die steden beschermen tegen hitte, overstromingen en droogte . Elke stad krijgt een score van nul tot tien op basis van vijf belangrijke aanpassingsuitdagingen: bodemdoorlaatbaarheid, vegetatietoestand, biodiversiteit, waterkwaliteit en temperatuur.
De 5 pijlers van COOLCITY, bodemdoorlaatbaarheid, vegetatietoestand, biodiversiteit, waterkwaliteit en temperatuur.
De top 10
Van de Europese hoofdsteden stond Stockholm in Zweden bovenaan de ranglijst met een CCI-score van 6,7. Dit is een stijging van 0,3 ten opzichte van vorig jaar, waarmee Vilnius in Litouwen van de eerste plaats werd verdrongen.
Hieronder staan de 10 meest klimaatbestendige hoofdsteden en hun respectievelijke scores:
- Stockholm, Zweden: 6,7
- Vilnius, Litouwen: 6.4
- Riga, Letland: 6.3
- Tallinn, Estland: 5,9
- Helsinki, Finland: 5.8
- Zagreb, Kroatië: 5,8
- Bratislava, Slowakije: 5,7
- Warschau, Polen: 5,7
- Berlijn, Duitsland: 5.6
- Praag, Tsjechië: 5,5
Waarom Stockholm de meest klimaatbestendige hoofdstad van Europa is
Stockholm scoorde hoog op bodemdoorlatendheid (8,4 op 10), wat betekent dat veel regenwater in de grond kan wegzakken in plaats van overstromingen te veroorzaken.
De geografie speelt een belangrijke rol – Stockholm is omgeven door bossen en natuurgebieden – maar de stad heeft ook geïnvesteerd in het behoud van dat voordeel. Na de aanstelling van de eerste 'boombeheerder' in 2001, floreren de stadsbomen dankzij de uitvinding van de 'Stockholmse boomputten'. Het is een innovatieve stedelijke plantmethode, ontwikkeld in Zweden, om bomen succesvol te laten groeien in zwaar verharde omgevingen. Ze vangen lokaal regenwater op en creëren ondergronds een beluchte structuur van steen en compost, waardoor stadsbomen gezond kunnen bloeien zonder de bestrating te beschadigen.
Stockholm boomput.
Deze aanpak voor boomplanten in verharde omgevingen werkt als volgt:
De put wordt gevuld met een grofkorrelig steenmengsel en organisch materiaal in plaats van traditioneel aarde. De holtes tussen de stenen vangen regenwater op (ook wel het 'sponge city'-principe genoemd) en zorgen voor een constante lucht- en waterhuishouding bij de boomwortels. Omdat de basis uit zware, hoekige stenen bestaat, kan de ondergrond druk van zwaar verkeer en voetgangers probleemloos dragen zonder de wortels te verstikken. Het grote voordeel is dat bomen in deze specifieke putten veel groter worden, beter bestand zijn tegen hitte-eilanden in de stad, en aanzienlijk minder water nodig hebben in droge perioden.
Het is dan ook geen verrassing dat de stad ook goed scoorde op de staat van de vegetatie (6,2) – een indicator voor de gezondheid en de bedekking van bomen en groene ruimten die helpen steden te verkoelen en water te absorberen.
Dit, in combinatie met de unieke samenstelling van de stad met 14 eilanden waar het zoetwatermeer Mälaren in de Oostzee uitmondt, betekent dat de stad ook goed scoorde op thermische omstandigheden (6,7), aangezien stedelijke oppervlakken over veel verkoelende mechanismen beschikken.
De uitgebreide waterwegen van de stad kregen ook een goede score (6,4) voor de waterkwaliteit, wat hun gezondheid en reikwijdte weerspiegelt. Op het gebied van biodiversiteit scoorde Stockholm 5,6.
Amsterdam
Helaas een onvoldoende voor onze hoofdstad en dat zit hem vooral in het gebrek aan biodiversiteit en de vegetatietoestand. Toch zie op bijna alle punten wel een kleine vooruitgang en dus ook op de overall score van Amsterdam.
COOLCITY Amsterdam.
Deze week hebben we in Nederland even geen last van het snel opwarmende klimaat. Het is zelfs wat aan de koele kant voor de tijd van het jaar.
Meerdaagse.
Bronnen:
https://www.euronews.com/
https://coolcity.eu/en/index/2026/
https://stockholmtreepits.co.uk/
