Komende nacht belooft een mooie traktatie voor liefhebbers van de sterrenhemel: het hoogtepunt van de Lyriden-meteorenzwerm. Tussen 2 en 4 uur ’s nachts zijn de omstandigheden het gunstigst om vallende sterren te zien, met naar verwachting tot zo’n 18 meteoren per uur.
De Lyriden zijn een jaarlijks terugkerende meteorenzwerm die al meer dan 2500 jaar wordt waargenomen. De naam komt van het sterrenbeeld Lier (Lyra), waar de meteoren ogenschijnlijk vandaan komen.
Hoe ontstaat een meteorenzwerm?
Een meteorenzwerm is een verzameling van meteoren die rond dezelfde tijd en in hetzelfde gebied aan de hemel zichtbaar zijn. De meteoren lijken uit één punt aan de hemel te komen, dat we de radiant noemen. Deze beweging wordt veroorzaakt door zowel de beweging van de meteoren zelf als door de baansnelheid van de Aarde.
De verdeling van waar wat gebeurt in onze atmosfeer. Meteoren branden vaak in de Mesosfeer, maar kunnen soms verder in onze atmosfeer komen.
Meteorenzwermen zoals de Lyriden ontstaan door stofdeeltjes die zijn achtergelaten door kometen. In dit geval gaat het om de komeet C/1861 G1 (Thatcher). Wanneer deze komeet dicht langs de zon komt, verliest hij materiaal: kleine stof- en ijsdeeltjes die in een baan rond de zon blijven hangen.
Elk jaar kruist de aarde deze stofwolk. Wanneer de deeltjes (minuscule stukjes steen en gruis) met hoge snelheid onze atmosfeer op 80-120 km hoogte binnendringen, verbranden ze door wrijving met de lucht. Dit zorgt voor de heldere lichtsporen die we kennen als meteoren of in de volksmond ‘vallende sterren’. De snelheden van de meteoren van de Lyriden zijn gemiddeld zo'n 47 km/s, dat is circa 168.480 km/uur!
Dit kunnen we verwachten
Dit jaar zijn de omstandigheden gunstig. Rond 2 tot 4 uur vannacht zullen tot ongeveer 15-18 vallende sterren te zien zijn. Ze staan bekend om hun heldere, soms zelfs spectaculaire vuurballen.
Meteoren verbranden door de hoge snelheid i.c.m. de wrijving in onze atmosfeer. Gesteente dat niet helemaal verbrandt en de aarde weet te bereiken noemen we een meteoriet.
De maanstand speelt ook een rol. Als het maanlicht beperkt is, zijn zwakkere meteoren beter zichtbaar. Hoe donkerder de hemel, hoe meer je zult zien. Vannacht hebben we geluk, want de maan is vanavond te zien, maar verdwijnt na middernacht onder de horizon. Dat is dus precies op tijd!
Het weer werkt in een groot deel van het land mee, want tussen 2 en 4 uur is het in het midden en zuiden kraakhelder. In Overijssel, Flevoland, Drenthe, Friesland, Groningen, de Waddeneilanden en het noorden van Noord-Holland trekken vanuit het noorden wolkenvelden over. Daar is de kans op het zien van vallende sterren een stuk kleiner. Kleed je wel warm aan, want in het binnenland liggen de temperaturen tussen 3 graden en -1 graad. Pal aan zee is het minder fris met 7 graden. Warme schoenen en sokken zijn ook een must, want aan de grond gaat het op grote schaal vriezen.
Zo zag het er in 2024 uit. Foto: Rick Bekker, Kats.
Tips om te kijken
Om optimaal van de Lyriden te genieten:
- Op een donkere plek met geen stadslicht zie je vier keer meer vallende sterren
- Laat je ogen 20–30 minuten wennen aan het donker
- Kijk vooral goed in zuidoostelijke richting
- Neem een ligstoel en warme deken mee voor comfort
Buiten de grote steden is er minder lichtvervuiling en zie je vier keer meer vallende sterren.
