De winter van 2025-26 laat zich van verschillende kanten zien. In december was het lange tijd zeer zacht, tijdens de kerstdagen kon er korte tijd regionaal geschaatst worden. Het nieuwe jaar begon met een uiterst sneeuwrijke week, maar inmiddels is de sneeuw bijna overal gesmolten. De berekeningen van weermodellen laten zien dat de temperaturen later komende week opnieuw kunnen dalen. Hoe het zit lees je hier.
Zeer koud in Oost-Europa
Eerst kijken we naar de bron, want alle kou die wij krijgen komt uit een paar brongebieden. Op dit moment gaat de aandacht vooral uit naar Oost-Europa. Hier is een bel uiterst koude lucht tot stilstand gekomen. De kou is als het ware opgesloten onder een hardnekkig hogedrukgebied (een blokkade). De kou kan hierdoor (nog) niet richting Nederland stromen. Wij liggen aan de rand van het hogedrukgebied. Dankzij een zuidoostenwind is er 's nachts lichte vorst, terwijl het overdag nog 4 tot 10 graden wordt.
Met name in Oekraïne, Wit-Rusland en het westen van Rusland is het zeer koud. Overdag ligt de temperatuur tussen de -10 en -15 graden, 's nachts daalt de temperatuur tot -18, terwijl het plaatselijk zelfs -25 wordt. Zeker voor zij die door oorlog getroffen worden, is deze kou een enorme uitdaging en een probleem.
Oostenwind komt op gang
De komende drie dagen gaat er echter iets belangrijks gebeuren. Het hogedrukgebied verschuift naar het noordoosten van Europa, waardoor er een oostelijke tot zuidoostelijke stroming op gang komt. De koude lucht uit Oost-Europa komt daardoor langzaam onze kant op, hoewel de kou wel langzaam wat minder intens wordt.
Zachte lucht vanuit het zuidwesten
Aan de andere kant komen er vanaf de Atlantische Oceaan lagedrukgebieden onze kant op, en deze brengen zachte lucht met zich mee. De lagedrukgebieden komen echter tot stilstand voor de Franse kust. Nederland komt tussen enerzijds koude lucht en anderzijds zachte lucht te liggen. Wie gaat er winnen? De verschillen tussen noord en zuid zouden groot kunnen worden, zoals hieronder verder duidelijk wordt.
In het zachte zuiden
Lente op dinsdag
Maandag trekt er nog wat bewolking over het land, maar zeker in het zuiden kan de zon daar af en toe ook goed doorheen komen: af en toe zon dus. Op dinsdag krijgen we veel zonneschijn, en daarbij staat er maar weinig wind. Door de afwezigheid van de wind kan het dinsdag haast lenteachtig aanvoelen.
De temperaturen die we zondagmiddag hadden. Dit is al een beetje een voorproefje van de tweedeling in temperatuur zoals die vanaf woensdag grofweg zou kunnen zijn.
Later volgende week toenemende bewolking
Vanaf woensdag nemen de verschillen tussen noord en zuid verder toe. De grens tussen zachte en koude lucht verscherpt zich, en dat merken we aan de wind, bewolking en temperatuur. In het zuiden gaat het iets harder waaien. Daarbij neemt ook de bewolking toe, op vrijdag is er ook kans op korte tijd wat regen.
Vorstperiode in het noorden
Langzaam richting winterweer
In het noorden glijden ze langzaam richting winterweer, maar voor schaatsweer zullen ze daar toch even geduld moeten hebben. Eerst morgen (maandag), dan zijn er gebieden met bewolking aanwezig. De zon zal zich vooral in het noordoosten nog even laten zien, in het noordwesten overheerst bewolking. Onder de aanwezige bewolking wordt het morgen maximaal 2 graden, in de zon kan het opwarmen tot 5 graden.
Aanhoudende oostenwind
Dinsdag stroomt droge lucht vanuit het Europese continent onze kant op, waardoor er weinig tot geen bewolking zal zijn. Enkele zonnige dagen staan ons dus te wachten. Aanvankelijk warmt het in de zon nog op tot zo'n 6 graden, maar doordat de oostelijke wind langere tijd aanhoudt wordt geleidelijk steeds koudere lucht aangevoerd. Iedere dag wordt het iets kouder, met uiteindelijk middagtemperaturen die richting het weekend rond het vriespunt liggen. In de nachten gaan ze in het noorden ook van lichte vorst naar matige vorst. Hierdoor kan er in de tweede helft van komende week misschien geschaatst worden op schaatsbanen en ondergelopen polders.
Krachtige oostenwind op de Wadden
In het uiterste noorden van het land neemt de oostenwind vanaf woensdag in kracht toe. Daarmee zal het in open polders en op de Wadden ook gevoelig een stuk kouder zijn.
Midden-Nederland op de grens
De grens tussen zachte lucht in het zuiden en koude lucht in het noorden komt dus over ons land te liggen. Het meest waarschijnlijk is dat deze grens ergens over het midden van het land zal liggen. Midden-Nederland wordt daarmee een overgangsgebied tussen koud en warm, waarbij de temperaturen relatief normaal zijn voor de tijd van het jaar. In de nachten is lichte vorst mogelijk, maar overdag blijft de temperatuur ruim boven het vriespunt. Met dergelijke temperaturen blijft het ijs in grote delen van het land (veel) te dun om aan schaatsen te denken. Ook de grens tussen vochtigere lucht vanuit het zuiden (meer bewolking) en drogere lucht vanuit het oosten komt boven ons land te liggen. Het blijft overwegend droog, maar spat regen op vrijdag kunnen we nog niet uitsluiten.
Gaat uiteindelijk de koude of warme lucht winnen?
Wie er uiteindelijk gaat winnen is nog niet met zekerheid te zeggen. Ik beperk me even tot komend weekend (24-25 januari). Op dit moment is er 20% kans dat de zachte lucht komend weekend gaat winnen en het in heel Nederland uiteindelijk zacht wordt. Aan de andere kant is er ook 25% kans dat de koude lucht aan het langste eind trekt en uiteindelijk over heel Nederland uit gaat stromen. Vooralsnog is het met 55% kans het meest waarschijnlijk dat de grens tussen zachte en koude lucht komend weekend boven Nederland blijft liggen. Daarbij is de lucht nog steeds vrij droog, maar lichte neerslag is niet ondenkbaar op het grensvlak tussen deze luchtsoorten. Lichte neerslag zou kunnen vallen in de vorm van een paar regendruppels (vooral in het zuiden), maar ook als (natte) sneeuw of ijzel. Grote neerslaghoeveelheden lijken nog niet aan de orde, de lichte neerslag duurt hooguit een paar uur.
