Het voorjaar is een kleurrijke tijd: overal bloemen in alle kleuren van de regenboog! In deze tijd van het jaar kan het echter 's nachts nog flink afkoelen, net als afgelopen nacht. Daar moeten de telers goed rekening mee houden en bepaalde stappen nemen om het kapotvriezen van onder meer de bloesem van fruitbomen te voorkomen.
Het is een bekende weerspreuk: maart roert zijn staart. Vaak zie je dat vooral terug in het weerbeeld, maar ook de temperatuur laat in deze tijd van het jaar het goed zien: overdag, tijdens zonnige dagen schiet de temperatuur omhoog en 's nachts kan het behoorlijk afkoelen. Net als afgelopen nacht! In Deelen daalde het kwik om 5:40u naar -4,1 graden. Op sommige plaatsen kwam het op klomphoogte zelfs tot matige vorst!
Overdag komt vandaag de temperatuur op zo'n 9 à 10 graden uit. Dus qua temperatuur roert maart inderdaad zijn staart! Maar niet alleen van de nacht naar de dag is er een groot verschil. Denk ook aan het begin van maart - toen waren er zonnige en erg zachte lentedagen! Daarna kwam een wat koudere periode en nu zijn de temperaturen weer rond het langjarig gemiddelde. De zachte start van maart zorgde echter dat sommige bomen, en dan vooral fruitbomen al vroeg in bloei staan. Normaal gebeurt dat rond april.
Dat kan zorgen voor slapeloze nachten voor sommige mensen! Bepaalde planten, en dan vooral de planten die juist tijdens de lente in bloem staan, kunnen niet tegen vorst. De bloesem van fruitbomen is extra kwetsbaar bij vorst. Als het kouder wordt dan een graad of -2 kan er flinke schade ontstaan en neemt de kans op een misoogst aanzienlijk toe. Het is voor de fruittelers dus heel belangrijk om hun boomgaarden te beschermen tegen de vorst! Want alles kan letterlijk naar de knoppen vriezen. Deze telers zijn echter ook niet van gisteren, waardoor ze meestal in staat zijn hun fruit te redden! Over het algemeen zijn hier drie manieren voor.
1. Het inpakken van planten
Dit is de meest simpele oplossing die soms ook thuis voor vorstgevoelige planten gebruikt wordt. Door simpelweg de planten in te pakken, hoopt men dat ze de temperatuur er net boven het vriespunt kunnen houden. Dit werkt natuurlijk alleen als het maar enkele graden vriest.
Foto: Toon Boons (Berkel-Enschot)
2. Beregenen van planten
Dit is een van de meest gebruikte methodes van Nederland. Het een voor een inpakken van planten kost veel tijd, tijd die je met beregenen bespaart.
Na een nacht beregenen kan een boomgaard in een winterwonderland veranderen! (Foto: Jessie van Neer, Beesel)
Het klinkt echter gek: waarom sproei je water over je planten, wat vervolgens bevriest?? Dat kan toch niet goed zijn?! Maar het werkt wél en voor de uitleg gaan we even de natuurkunde in...
Onthoud het volgende: bij ijsvorming komt warmte vrij. Het klinkt misschien een beetje raar, maar misschien kun je het ook zo zien - de warmte gaat uit het water, waardoor het water kouder wordt en dus kan vriezen.
Het omgekeerde mechanisme heb je vast, al dan niet onbewust, heel vaak meegemaakt! Het verdampen van water kost namelijk energie, waardoor de temperatuur afneemt. Als jij dus onder de douche vandaan stapt, of ’s zomers uit het zwembad komt, gaat het water op je lichaam verdampen. Dit voel je, want je hebt het koud! Pas als je weer helemaal droog bent, warm je weer op.
Het beregenen van fruitbomen tijdens koude nachten met vorst (aan de grond) heeft dus met dit principe te maken. Bij het vormen van ijs komt er namelijk warmte vrij. Dit betekent dat als zich een ijslaagje rond de bloesem vormt, het aan de binnenkant zal opwarmen, waardoor de temperatuur niet onder het vriespunt komt. Daarna isoleert het laagje ijs bovendien ook de bloesem van de buitenlucht. Een efficiënte manier dus om je knoppen te beschermen!
Foto: Fas Vermeulen (Deil)
3. Vuurkorven plaatsen
Sommige fruitbomen zijn echter niet geschikt voor beregenen, omdat de knop niet tegen ijs kan. Dit is bijvoorbeeld bij kersen zo. In dat geval worden er heel veel vuurkorven geplaatst, in de hoop dat deze de temperatuur boven het vriespunt kunnen houden!
Archieffoto: Ab Donker (Buurmalsen)
Nog meer koude nachten?
Afgelopen nacht was het dus koud. Komende nacht valt het weer mee, want er trekt een storing over met bewolking en regen. Onder een wolkendek koelt het namelijk niet zo snel af. De nacht naar zondag wordt het weer kouder. En daarna juist weer minder koud.
