Het KNMI heeft code oranje uitgegeven voor gladheid door ijzel vanavond en komende nacht. De waarschuwing geldt voor Groningen, Friesland, Drenthe en de Waddeneilanden. Voor Noord-Holland, Flevoland, Overijssel en Gelderland geldt code geel. In deze blog lees je wat je kan verwachten en waar je op moet letten.
Wat is ijzel?
Eerst maar eens de ijzel zelf. Wat is eigenlijk ijzel? Daarvoor moeten we kijken naar de wolken in een winterse situatie. Want in de winter verlaat eigenlijk de meeste neerslag de wolken als sneeuw. Maar de vorm waarin winterse neerslag het aardoppervlak bereikt, hangt sterk af van de temperatuur van de luchtkolom waardoor die neerslag de reis naar het aardoppervlak maakt.
Neerslagsoorten
Als de gehele luchtlaag onder het vriespunt ligt, valt er sneeuw. Als de hele kolom lucht boven nul is, valt er regen. Maar daartussenin zit een overgangsgebied. Als er een kleine laag warme lucht net boven het aardoppervlakte aanwezig is, smelt de sneeuw. Er valt natte sneeuw. Soms zit er hoger in de atmosfeer een warme luchtlaag. De sneeuw gaat dan over in regen. Als het daarna weer door een koude laag valt, bevriest de regendruppel en ontstaat er ijsregen. Als de koude laag te dun is, kan de druppel heel koud worden, maar niet bevriezen. Dat klinkt gek, maar dat is het niet. In de meteorologie noemen we dat onderkoelde regen. Het vriespunt van water kan namelijk veel lager liggen dan onze bekende 0 graden Celsius. Regenwater afgekoeld tot ongeveer 20 graden onder nul kan nog vloeibaar zijn. In een laboratoriumsituatie met heel zuiver water zijn zelfs waarden tot -48 graden Celsius gehaald.
Wanneer onderkoelde regendruppels een object raken vormt zich direct een ijslaag (foto: Wouter van Bernebeek)
IJzel gaat vaak gepaard met het binnenstromen van zachte lucht. Terwijl er aan het aardoppervlak nog vrieskou aanwezig is en de wegdektemperatuur onder nul ligt, stroomt als eerste op grotere hoogte zachte lucht binnen. De sneeuwvlokken smelten dan op hun weg naar beneden. Het gevaar ontstaat als die onderkoelde druppel op de grond of op een voorwerp valt. Dan bevriest de druppel meteen. Dit veroorzaakt een helder ijslaagje. Deze gladde ijslaag is verraderlijk, omdat het vaak niet goed zichtbaar is.
Verwachtingen
Vanavond neemt de bewolking verder toe en in de loop van de avond gaat het in Zeeland en Limburg regenen. Deze regen trekt gedurende de nacht noordwaarts en kan in de noordelijke helft van het land leiden tot ijzel. De grootste kans op meer ijzel doet zich voor ten noorden van de lijn Den Helder-Emmeloord-Enschede. Er is kans op ijzel, maar ook op ijsregen, sneeuw of natte sneeuw. De temperatuur ligt in het noorden rond de -3 graden en in het midden en zuiden is het boven nul.
Morgen lijkt er in de ochtend in het noorden -met name de provincie Groningen- nog neerslag te vallen en kan de gladheid dus nog toenemen. Daarnaast lijkt de temperatuur in het noorden ook overdag niet boven het vriespunt uit te komen, en dus kan het daar glad blijven, met zelfs in de avond weer kans op nieuwe neerslag in de vorm van ijzel, sneeuw of natte sneeuw.
Waarschuwingen per regio
De waarschuwing voor gladheid geldt niet in het hele land en ook niet overal even lang. Hieronder vind je een overzicht per provincie of regio voor komende avond, nacht en ochtend.
Code Oranje:
Groningen: 01.00 uur tot 09.00 uur
Friesland: 00.00 uur tot 07.00 uur
Drenthe: 00.00 uur tot 07.00 uur
Waddeneilanden: 0.00 uur tot 09.00 uur
Code Geel:
Noord-Holland: 23.00 uur tot 03.00 uur
Overijssel: 23.00 uur tot 03.00 uur
Flevoland: 23.00 uur tot 03.00 uur
Gelderland: 23.00 uur tot 03.00 uur
Gevolgen
Deze codes gelden om te waarschuwen voor de gevaarlijke gevolgen van ijzel. Code oranje wordt uitgegeven als op uitgebreide schaal gladheid door ijzel of bevriezing voorkomt. Hierdoor is een grote kans op ongelukken door gladde bruggen, wegen, fietspaden en voetpaden, met vertragingen op de weg als gevolg. Daarnaast is er ook kans op vertragingen en het niet rijden van het openbaar vervoer zoals treinen, trams en bussen. Vliegtuigen kunnen aan de grond moeten blijven.
Het KNMI en Rijkswaterstaat waarschuwen automobilisten om rekening te houden met zeer gevaarlijke rijomstandigheden vanwege verraderlijke gladheid. Daarom raden ze aan om alleen de weg op te gaan als dat echt nodig is. Daarnaast is het belangrijk om langzamer te rijden en grotere afstand te houden tot andere weggebruikers. En als tip voor fietsers: zet het zadel lager en laat wat lucht uit uw banden lopen.
