Afgelopen ochtend was ijshaar te zien op verschillende plekken in Nederland. Het ziet eruit alsof er witte haren uit een stuk hout groeien en met wat fantasie kun je er een baard in zien. Dit is dan ook de reden dat ijshaar ook wel eens ‘de baard van koning winter’ wordt genoemd! Hoe ontstaat het precies en wat zijn de vereiste condities?
Het ontstaan van ijshaar
Schimmels zijn verantwoordelijk voor het ontstaan van dit zeldzame natuurverschijnsel. Op dood hout veroorzaken schimmels een stofwisselingsproces waarbij water kan vrijkomen. Dit water wordt vervolgens door de poriën van het dode hout naar buiten gedrukt. Wanneer dit natte stuk hout dan bevriest, krijgt het waterdamp een structuur die bestaat uit dunne draadjes wat ijshaar wordt genoemd. Wanneer dit proces langere tijd doorgaat, kunnen de ijsharen zelfs een lengte bereiken van 9 centimeter!
Figuur 1: Prachtige structuren van het ijshaar, gevormd door schimmels
Condities voor het vormen van ijshaar
Het vormen van ijshaar gebeurt zeker niet zomaar. Er mag geen sneeuw liggen, het moet uiteraard vriezen én er is een vrij hoge luchtvochtigheid nodig. Vochtige lucht is noodzakelijk zodat het naar buiten geperste water niet kan verdampen en het dus beschikbaar blijft voor bevriezing. De buitentemperatuur moet ook niet te laag worden, anders wordt er te weinig water geproduceerd voor de vorming van ijshaar door de schimmels.
Figuur 2: Het ijshaar vanochtend vroeg gefotografeerd in Vijlen.
Waar en wanneer is ijshaar te zien?
De prachtige structuren kunnen we vooral 's morgens vroeg tegenkomen op plekken met voldoende schaduw, vaak in een bos met beuken- en eikenbomen. Je moet echter wel voorzichtig zijn, want ijshaar smelt bij aanraking namelijk direct weg. Ook als het aan zonlicht wordt blootgesteld, zal het sublimeren en dus ook verdwijnen.
Figuur 3: Gedetailleerde foto van het ijshaar.
Nog meer ijshaar komende dagen?
Vannacht vroor het nog licht in delen van Nederland, maar de komende dagen wordt het weer wat warmer, ook in de nachten. Vanaf donderdag dalen de temperaturen echter weer en gaat het wellicht ook weer vriezen in het binnenland, dus de kansen worden daarmee weer groter!
Figuur 4: Het wordt even tijdelijk iets zachter, maar richting volgend weekend dalen de temperaturen alweer.
