Deze zomer gaat de boeken in als een van de warmste zomers ooit in Europa. Hoewel het op het eerste gezicht misschien voelt als heerlijk vakantieweer, blijkt het ook serieuze gevolgen voor de economie te hebben. Uit recente analyses, waaronder een uitgebreid rapport van Triodos Bank, blijkt dat extreme hitte de economische groei in Europa dit jaar vrijwel volledig dreigt weg te vagen.
Het verlies wordt ingeschat op circa 1% van het bruto binnenlands product (BBP) van de Europese Unie, wat neerkomt op zo'n 180 miljard euro. En dat is niet eenmalig: door klimaatverandering dreigt dit het nieuwe normaal te worden.
Verschil in aantal extreem warme dagen aan het begin van deze zomer ten opzichte van voorgaande jaren. Landen als Spanje, Frankrijk en Italië hadden veel meer extreem warme dagen dan normaal. Bron: EC Joint Research Centre
Maar hoe vertaalt een hittegolf zich precies naar een miljardenverlies voor onze economie?
Daling van de arbeidsproductiviteit
Ongeveer de helft van de totale economische schade komt door een verlies aan productiviteit. Bij hoge temperaturen daalt de menselijke efficiëntie drastisch. Dit geldt niet alleen voor zwaar fysiek werk in de bouw of landbouw, maar ook voor kantoorwerkers die moeite hebben om zich te concentreren. Werknemers raken sneller vermoeid, maken meer fouten en moeten simpelweg rustiger aan doen om oververhitting te voorkomen. Doordat mensen tijdens warme nachten vaak slecht slapen, wordt dit effect verder versterkt.
Druk op de landbouw en stijgende voedselprijzen
Langdurige droogte en hitte zorgen voor mislukte oogsten en verdroogde gewassen. Wanneer het aanbod van voedsel daalt, stijgen de prijzen in de supermarkt. Dit versterkt de al gevoelige inflatie en tast de koopkracht van consumenten direct aan.
Hoge energiekosten en krimpende stroomproductie
Tijdens een hittegolf draaien airco's op volle toeren, waardoor de vraag naar elektriciteit toeneemt. Tegelijkertijd komt de energievoorziening onder druk te staan, doordat laag water in rivieren het koelen van energiecentrales belemmert en de opwekking van waterkrachtenergie vermindert. Om aan de vraag te voldoen, moeten er soms dure en vervuilende vormen energie worden ingezet.
Verstoorde logistiek en transport
Extreme droogte zorgt voor lage waterstanden in belangrijke Europese vaarwegen zoals de Rijn en de Donau. Vrachtschepen kunnen daardoor minder lading meenemen of kunnen zelfs helemaal niet varen. Dit leidt tot vertragingen en drijft de transportkosten voor bedrijven flink op.
De lage waterstanden in Europese rivieren hebben grote gevolgen voor de economie. Foto: Joost Mooij, Spijk
Daarnaast wordt een verandering in toerisme verwacht. Door de extreme temperaturen in Zuid-Europa trekken steeds meer mensen naar het noorden voor de vakantie. Dit heeft natuurlijk economische gevolgen voor vakantielanden als Spanje en Italië.
Klimaataanpak
De impact van de hitte is niet in elk land gelijk. Met name Zuid-Europese landen zoals Spanje, Italië en Frankrijk worden hard getroffen. De verliezen kunnen daar oplopen tot meer dan 1,4% van de economische groei.
Toch zijn beleidsmakers vaak op korte termijn geneigd om klimaat- en milieuregels af te zwakken om economische redenen. Volgens experts is dat alleen een gevaarlijke denkfout. Zonder structureel en duurzaam klimaatbeleid blijft de opwarming van de aarde doorzetten, waardoor de hete zomers elk jaar opnieuw een flinke klap voor de economie zullen zijn, naast alle andere gevolgen van klimaatverandering.
Het is dus belangrijk om in te zien dat de kosten van klimaatverandering niet alleen in de toekomst liggen, maar dat de economische gevolgen nu al gemerkt worden.
