Als we kijken naar uitdrukkingen over regenval in verschillende talen, raken we van de regen in de drup. De taal is ontzettend rijk aan creatieve manieren om te omschrijven hoe hard het kan regenen. In deze blog gaan we langs alle bizarre objecten die volgens allerlei talen uit de lucht vallen als het eens flink regent.
Het regent pijpenstelen
Wat is een pijpensteel? Dit is de steel van de pijp (om mee te roken). Omdat dit een recht, dun en langwerpig deel is, deed het mensen blijkbaar denken aan de regen die in lange dunne "stralen" naar beneden komt. Bij "het regent pijpenstelen" komt de regen dus in stralen naar beneden, zoals de steel van de pijp.
Hondenweer
In het Frans ook wel "temps de chien", in het Duits "Hundewetter" of in het Pools "Pogoda pod psem".
De meest waarschijnlijke verklaring voor deze uitdrukking heeft te maken met de hondenbaan die honden vroeger hadden. Honden werden vroeger slechter behandeld, maar soms was het zo'n slecht weer dat je zelfs honden niet naar buiten kon sturen. Dat werd uiteindelijk "hondenweer".
In het Italiaans spreekt men van wolvenweer (tempo da lupi)
Burry van den Brink, Doetinchem.
Verder hebben we in het Nederland ook nog vele andere uitdrukkingen gehad, die ooit meer in onze taal voorkwamen. Een deel van deze uitdrukkingen hebben opnieuw met dunne en langwerpige voorwerpen, zoals koeiestaarten, scheermessen en telegraafdraden. De volgenden uitdrukkingen werden door onzetaal.nl al verzameld:
- het regent koeiestaarten
- het regent mollenjongen (de lucht is zo zwart, zoals het vel van een mol)
- het regent telegraafdraden
- het regent/waait de stront van de dijk (het regent zo hard dat de stront van de dijk spoelt)
- het regent pieken
- het regent bakstenen
It's raining cats and dogs
Als het heel erg hard regent zegt men in het Engels ook wel "it's raining cats and dogs". Er zijn veel mogelijke verklaringen over hoe deze uitdrukking is ontstaan. We weten dat het sowieso sinds de 17de eeuw in de Engelse taal gezegd wordt. Misschien is deze uitdrukking gewoon bedacht, en raakte het in gebruik vanwege de absurde en grappige beeldspraak.
In het Engels regent het dan misschien katten en honden, in andere talen vallen er veel meer verschillende dieren uit de lucht, soms zelfs mythische wezens:
Het regent kikkers en padden - Afrikaans : dit reën paddas en platannas
Het regent vrouwentrollen - Noors: det regner trollkjerringer
Het regent jakhalzen - Farsi: shoqal baran
Het gooit kikkers - Pools: rzuca żabami en Roemeens: plouă cu broaşte
Het regent slangen en hagedissen - Braziliaans Portugees: chovem cobras e lagartos
De regen raakt ons als octopussen - Spaans: está cayendo la del pulpo
Het regent kikkers en slangen - Spaans: llueven sapos y culebras
Het regent zo hevig als schelpen (wulken) - Gaelisch: an t-uisge cho garbh ris na faochagan
Het is eendenweer - Engels: It's weather for ducks
Het sneeuwt katjes - Noors: det snør kattunger
Het regent zoals uit een emmer
Mocht je komende zomer in een flinke hoosbui terecht komen, dan heb ik hier een paar uitdrukkingen die je zou kunnen gebruiken:
Italiaans: Piove a catinelle // Het regent emmers
Pools: leje jak z cebra // Het regent zoals uit een emmer
IJslands: Það rignir eins og hellt sé úr fötu // Alsof het uit emmers giet
Uitdrukkingen met regen en emmers komen o.a. ook voor in het Bosnisch, Chinees, Ests, Fins, Frans, Duits, Hongaars, Lets, Litouws, Portugees, Roemeens, Russisch en Oekraïens. Een heel gebruikelijke associatie dus.
In al deze verschillende talen zeggen ze dat het "emmers regent" wanneer het hard regent. De beeldspraak wanneer iemand een emmer boven je hoofd leeggiet behoeft denk ik geen uitleg.
Een helm voor de veiligheid
In sommige landen kan je beter een goede helm dragen, want daar vallen toch behoorlijk zware objecten uit de lucht:
Koevoeten vallen uit de lucht - Bosnisch: padaju ćuskije
Bijlen vallen uit de lucht - Kroatisch/Servisch: padaju sjekire
Kruiwagens vallen uit de lucht - Tsjechisch: padají trakaře
Het regent hellebaarden - Frans: il pleut des hallebardes
Het regent stoelpoten - Grieks: vréchei kareklopódara
Een associatie die je misschien liever niet maakt
Het regent als een plassende koe - Frans: il pleut comme vache qui pisse
Ik snap de beeldspraak van de Fransen wel, maar de volgende keer dat het flink regent voel ik me toch prettiger als ik niet aan plassende koeien moet denken.
Nel van Es, Den Helder
Als de hemelpoorten helemaal opengaan
Ook religie wordt betrokken bij de beeldspraak als het flink regent:
God is aan het plassen - Albanees: po bën Zoti shurrën
God is aan het huilen - Albanees: po qan Zoti
Het regent kleine duiveltjes - Zweeds: det regnar smådjävlar
Raamweer: weer dat vooral achter het raam lekker is
Ken jij dat weer waarbij het buiten nog koud is, maar je achter het raam al heerlijk van de zon kan genieten? In het koele IJsland komt dit weer zo vaak voor dat ze er zelfs een naam voor hebben bedacht: Gluggaveður, oftewel raamweer! Je spreekt het ongeveer uit als "Gloeka-wezoer".
Genieten achter het glas: typisch raamweer. Foto: Ab Donker, Utrecht Centraal.
Het regent scheermessen
In het Nederlands werd blijkbaar de uitdrukking "het regent scheermessen" wel eens gebruikt. Dat lijkt me geen veilige situatie! Ook in het buitenlands vallen er vlijmscherpe voorwerpen uit de lucht:
Het regent zakmessen - Braziliaans Portugees: chovendo canivete
It's raining (wo)men! Hallelujah!
In oude teksten kwam de volgende uitdrukking nog vaker voor in het Nederlands. In het Vlaams lijkt deze uitdrukking ook nog ooit voor te komen:
Het regent oude wijven met klompen.
Geen touw aan vast te knopen
Veel van de regen-uitdrukkingen hebben, net zoals pijpenstelen, te maken met dunne en langwerpige objecten. Denk maar aan slangen, hellebaarden, stoelpoten, zakmessen, scheermessen, Dit heeft te maken met de strepen die vallende regendruppels lijken te maken als het heel erg hard regent. In sommige landen zeggen ze daarom ook dat het touwen regent. In het Frans zegt men: "Il pleut des cordes", in het Duits: "Es regnet Bindfäden".
Al met al hoop ik dat je de volgende keer dat je natregent met een glimlach kunt bedenken wat er in allerlei talen allemaal voor creatieve dingen naar beneden komen.
