In Ell (Midden-Limburg) kwam de temperatuur om 14:40 uur op 30,0 graden uit en daarmee is sprake van de eerste lokale tropische dag van 2026. Daarvoor moet het op één van de officiële meetpunten in ons land 30 graden of warmer worden. Van een officiële tropische dag is nog geen sprake, in De Bilt is het tot nu toe 29,4 graden. Mogelijk volgen nog meer tropische dagen en dan is kans op de eerste regionale mei-hittegolf sinds 1998.
Sinds de meetreeksen in 1901 begonnen valt de eerste 30 graden in ons land normaal rond 18 juni. Daarmee valt de eerste tropische hitte vandaag dus ruim 3 weken vroeger dan gemiddeld. Op 7 september werd vorig jaar de laatste dertiger gemeten, daarmee komt een periode van 257 dagen zonder tropische temperaturen ten einde, die periode is deze keer abnormaal kort.
De afgelopen 3 jaar viel de eerste tropische dag telkens in juni:
2023: 9 juni
2024: 26 juni
2025: 12 juni
Maar dit jaar zijn we er dus vroeger bij, met 23 mei als eerste tropische dag.
De verdeling van eerste tropische dagen volgt een scheve normale verdeling, waarbij de mediaan is aangegeven met de drie pijltjes (van links naar rechts: mediaan 1966-2026 op 9 juni, mediaan 1901-2026 op 18 juni en mediaan 1901-1965 op 2 juli).
Hoe bijzonder is dit?
Tropische dagen in mei komen gemiddeld elke 3 jaar voor. We moeten terug tot 2022 voor de laatste tropische dagen in mei. Toen werd het op 18 mei in Arcen 30,2 graden. Een dag later werd het weer tropisch met zelfs 31,3 graden in Maastricht. Beide dagen werd het landelijk warmterecord verbroken.
Ook in 2017 en 2018 kwam het eind mei tot een paar tropische dagen. In 2017 kwam het eind mei nét niet tot een regionale hittegolf. Wel was het lokaal 3 dagen tenminste 30 graden. Voor een hittegolf is een serie van tenminste 5 zomerse dagen nodig (25,0 graden of meer), en daarvan moet het 3 dagen tropisch warm zijn (30,0 graden of meer).
De vroegste regionale hittegolf ooit gemeten dateert van 1976. In dat jaar kwam het van 6 tot en met 10 mei al tot een hittegolf in Volkel, Gemert, Soesterberg en Deelen. Er werden toen 4 tropische dagen op rij gemeten. In 1998 kwam het in Noord-Brabant van 9-15 mei tot een hittegolf van 7 dagen.
In 1922 kwam het zelfs tot een officiële hittegolf in De Bilt van 21 tot en met 25 mei. In Maastricht duurde deze hittegolf 6 dagen en waren er 5 tropische dagen op rij, een record.
Meer dertigers op komst?
Het blijft niet bij deze tropische dag. Komende dagen ligt een hogedrukgebied boven ons land en is het zonnig en droog. Morgen, eerste pinksterdag, is het een graadje minder warm dan vandaag en lijkt 30 graden net te hoog gegrepen, maar maandag en dinsdag kan het in het zuiden en oosten opnieuw tropisch worden met ruim 31 graden op de thermometer in Noord-Brabant. Mocht het in het zuidoosten wel lukken met de tropische dagen, dan komt het mogelijk voor het eerst sinds 1998 weer tot een regionale mei-hittegolf.Ook maandag en dinsdag lijkt 30 graden in De Bilt net niet haalbaar, dus op een officiële tropische dag moeten we waarschijnlijk nog even wachten.
Steeds vroeger tropisch
Tegenwoordig worden de eerste tropische temperaturen steeds eerder gemeten dankzij de klimaatverandering. Zo lag de mediaan tussen 1901 en 1965 op 2 juli, terwijl deze datum in de periode van 1965 tot en met 2026 naar 9 juni is gegaan.
Toch staat het record nog steeds op 1968. In dat jaar steeg de temperatuur op 21 april in Noord-Brabant, Limburg, Gelderland, Overijssel en Drenthe naar 30 tot lokaal 32 graden. Het jaar 2005 volgt op een tweede plaats, met op 1 mei al dertigers in delen van Noord-Brabant en Limburg.
Het langst moest worden gewacht op een lokale tropische dag in 1962. De lente en zomer samen waren toen de koudste ooit gemeten, maar op 3 september kwam het op de valreep toch nog tot een lokale tropische dag met 31,0 graden in het Limburgse Buchten.
Datum van eerste tropische dag (30,0 graden of meer) op de huidige KNMI-weerstations, van 1901 tot 2026. De lichtblauwe lijnen tonen de zomers zonder tropische dagen op de huidige KNMI-weerstations.
Zomers zonder tropische hitte
Er waren ook zomers waarin geen enkele van de huidige KNMI-stations de 30 graden bereikte. Dat waren 1905, 1909, 1913, 1916, 1920, 1940, 1956, 1962 en 1965. Het valt dus op dat sinds 1965 iedere zomer minstens één station met 30 graden of meer heeft gehad, terwijl een vrijwel even lange periode tussen 1901 en 1965 maar liefst negen zomers zonder 30 graden telde.
Wanneer we de huidige KNMI-stations aanvullen met inmiddels opgeheven stations en andere historische weerstations, dan houden we één zomer met écht helemaal geen enkele tropische hitte over. Dit was het jaar 1920. Op 12 juli werd het in Sittard 29,9 graden en daarmee bleef ook de warmste plek van het land nipt onder de tropische grens.
Gemiddeld 10 tropische dagen in Limburg
Het landelijke aantal tropische dagen varieert van gemiddeld 1 in het Waddengebied, 5 in Utrecht en 10 in Noord-Limburg. Liefhebbers van tropische hitte zitten in het zuidoosten en oosten duidelijk beter dan in de kustprovincies. Het record staat op het jaar 1947, toen het in Maastricht op maar liefst 27 dagen tropisch warm werd.
