Afgelopen week werd bekend dat klimaatwetenschappers de meest extreme scenario’s verwijderen uit de klimaatmodellen. Sommige mensen zagen daarin een bewijs dat klimaatverandering minder ernstig zou zijn dan jarenlang werd gedacht. Toch is dat niet volledig de reden van het schrappen van het scenario. Wat er wel verandert, zijn vooral de aannames achter de klimaatmodellen.
Om te begrijpen wat er precies gebeurt, is het belangrijk om te weten wat klimaatscenario’s eigenlijk zijn. Wetenschappers kunnen natuurlijk niet letterlijk de toekomst voorspellen, maar aan de hand van klimaatscenario’s kunnen ze wel verschillende mogelijke ontwikkelingen doorrekenen. Deze worden gebaseerd op huidige en toekomstige factoren die het klimaat kunnen beïnvloeden, zoals economische ontwikkeling, energiegebruik, bevolkingsgroei en klimaatbeleid. Door deze factoren per scenario anders in te schatten, vertegenwoordigd ieder scenario een ander mogelijk toekomstbeeld van het klimaat.
Temperatuurtoename ten opzichte van het gemiddelde tussen 1850 en 1900. De verschillende kleuren staat voor de verschillende klimaatscenario’s. (Van Vuuren et al., 2026 (Geoscientific Model Development))
Het bekendste extreme scenario van de afgelopen jaren was SSP5-8.5. Dat scenario ging uit van een wereld waarin het gebruik van steenkool nog decennialang zou blijven groeien en er weinig serieus klimaatbeleid zou komen. In dat geval zou de aarde tegen 2100 zo’n 4 tot 6 graden kunnen opwarmen.
Extreem scenario niet langer realistisch
Volgens een groep internationale klimaatwetenschappers van het World Climate Research Programme is dat tegenwoordig minder waarschijnlijk. Vooral omdat de energietransitie sneller gaat dan vijftien jaar geleden werd aangenomen voor het extreme scenario. Zo wordt er meer zonne- en windenergie opgewekt, worden meer elektrische auto’s verkocht en hebben veel landen inmiddels klimaatbeleid ingevoerd, waar voor het extreme scenario niet vanuit werd gegaan. Daardoor past het oude extreme scenario steeds minder goed bij de werkelijkheid. Maar dat betekent niet dat klimaatverandering ineens geen groot probleem meer is.
Ook in de nieuwe scenario’s warmt de aarde nog altijd fors op. De hoogste scenario’s komen nu waarschijnlijk uit rond ongeveer 3 graden opwarming tegen het einde van deze eeuw. Dat is lager dan de oude extreme modellen, maar nog steeds ruim boven het doel van maximaal 2 graden, maar liever 1,5 graden, van het Klimaatakkoord van Parijs. Inmiddels hebben we die grens hebben namelijk al bijna bereikt.
Nog steeds een klimaatprobleem
Dit is een belangrijk verschil om te benoemen. Want zelfs de huidige opwarming van ongeveer 1,3 graden zorgt wereldwijd al voor meer hittegolven, hevigere regenval en langere periodes van droogte. Klimaatonderzoek laat zien dat extreem weer in een warmer klimaat vaker voorkomt en intenser wordt. Ook in Nederland merken we die veranderingen steeds vaker. Denk aan langdurige droogte in zomers, maar ook extreme neerslag die kan leiden tot overstromingen.
Ook optimistisch scenario verdwijnt
Opvallend genoeg verdwijnt niet alleen het scenario met de meeste opwarming, maar ook die met de minste opwarming. Dit komt simpelweg doordat de wereldwijde uitstoot nog onvoldoende daalt om de opwarming makkelijk onder 1,5 graden te houden.
De nieuwe modellen vertellen dus eigenlijk vooral een genuanceerder verhaal. De allerergste scenario’s lijken minder aannemelijk geworden, mede dankzij technologische ontwikkelingen en klimaatbeleid. Maar tegelijk blijft de verwachte opwarming groot genoeg om wereldwijd ingrijpende gevolgen te hebben.
Het klimaat zelf verandert dus niet ineens. Wat wel verandert, is dat wetenschappers met meer kennis en betere gegevens scherper kunnen inschatten hoe het klimaat de komende decennia gaat veranderen.
