Klimaatverandering maakt hagelbuien zwaarder. Ook Europa krijgt daardoor vaker te maken met grote schade. Volgens klimaatwetenschappers zorgen hogere temperaturen voor grotere hagelstenen. Die richten meer schade aan, aan onder meer auto’s, daken en zonnepanelen. Door de opwarming van de aarde neemt de kans op grotere hagelstenen toe en dus op meer schade aan infrastructuur.
Door de verbranding van fossiele brandstoffen komt meer energierijke, onstabiele lucht in de atmosfeer. Dat vergroot wereldwijd de kans op hagel en zware stormen.
Volgens een, deze week in Nature gepubliceerde, studie neemt het aantal hagelstenen groter dan een grote knikker tegen het einde van deze eeuw met 38 tot 47 procent toe. Dit is afhankelijk van de uitstoot van broeikasgassen. Buien met kleinere hagelstenen nemen juist met 4 tot 8 procent af.
Door klimaatverandering neemt de kans op grotere hagelstenen alleen maar toe. Een warmere atmosfeer bevat meer waterdamp. Daardoor ontstaat meer energie voor krachtige opwaartse luchtstromen en dus voor onweersbuien die hagel kunnen vormen. Warmere lucht kan kleinere hagelstenen ook sneller laten smelten. In tropische gebieden kan daardoor juist minder of kleinere hagel vallen.
Schade loopt in de miljarden
Hagel kost zelden levens, maar veroorzaakt wel enorme schade. Wereldwijd gaat het al om zo’n 68 miljard euro. In Europa horen hagelbuien volgens verzekeraar Chaucer (in het Verenigd Koninkrijk) inmiddels bij de meest verwoestende weersverschijnselen. Het aantal nam in de afgelopen vijf jaar met 267 procent toe ten opzichte van 2019/2020.
Noodweer in Peschiera del Garda, Italië 12 augustus 2019, door Johan Mooibroek.
Veel mensen herinneren zich misschien de hagelbuien van 2022 en 2023 nog wel in bijvoorbeeld Italië, de hagel hotspot van Europa. Hagelstenen van maar liefst 10 en nog extremer een record van 19 centimeter zorgden voor een ravage. Een studie uit 2026 meldt dat de hagelseizoenen van 2022 en 2023 allebei recordverliezen van meer dan €5 miljard veroorzaakten. Uit simulaties blijkt dat juist het aandeel grote hagelstenen toeneemt. En het zijn vooral die stenen die de meeste schade veroorzaken. Hier kun je je qua infrastructuur bijna niet op voorbereiden.
Een enkel gat in een dak is nog te repareren. Maar als veel grote hagelstenen inslaan, is vervanging vaak onvermijdelijk.
Zonnepanelen extra kwetsbaar
Hoe zwaarder een hagelsteen, hoe harder de inslag en hoe groter de schade. Kleine hagelstenen kunnen al gewassen beschadigen. Stenen van ongeveer vijf centimeter richten “aanzienlijke schade” aan, aan voertuigen, daken, zonnepanelen en andere infrastructuur.
Zonnepanelen Bavel door Jos Hendriks.
Zonneparken moeten vaak aantonen dat panelen tot 70 graden kunnen kantelen om hagelschade aan het glas te beperken. Volgens Chaucer is het lastig om de snelgroeiende Europese zonne-energiesector daarvan te voorzien.
Niet alleen een Amerikaans probleem
Veel onderzoek ging tot nu toe over de VS, waar hagel het vaakst voorkomt. Maar experts verwachten dat juist Europa, Canada en Argentinië de sterkste toename van grote hagelstenen zullen zien. De wereldwijde hagelschade lijkt de laatste jaren fors toe te nemen
Een onderzoek uit 2025 van Newcastle University en het Britse Met Office laat zien dat klimaatverandering de grootste hagelstenen in Europa versterkt. Het onderzoek wees uit dat in een scenario met hoge emissies, waarin Europa de uitstoot van broeikasgassen niet vermindert, zware hagel over het algemeen waarschijnlijk minder vaak zal voorkomen. Wanneer er echter wel hagel ontstaat, zouden de stenen regionaal wel eens veel groter kunnen zijn.
Grootte neemt fors toe
De onderzoekers keken naar hagelstenen groter en kleiner dan 30 millimeter: ergens tussen een knikker en een golfbal in. Het team rekende drie scenario’s door op basis van de koolstofuitstoot uit kolen, olie en gas. In een gunstiger scenario neemt de kans op grotere hagelbuien met 38 procent toe. In een ongunstiger scenario loopt die toename op tot 47 procent.
Dit is een belangrijk klimaatsignaal, maar schade wordt niet alleen bepaald door het weer zelf. Naarmate meer mensen, woningen, zonneparken en infrastructuur in hagelgevoelige gebieden staan, groeit ook het risico op schade. De uiteindelijke schade hangt ook af van waar en hoe we bouwen, hoe veerkrachtig gebouwen zijn en hoe landgebruik verandert.
Hagel in Nederland
Onderzoek laat zien dat door klimaatverandering de kans op hagelbuien groter wordt. Ook worden hagelstenen in een warmere lucht waarschijnlijk groter, waardoor ze meer schade kunnen veroorzaken. Daarnaast zijn er verschillen binnen Nederland: in het zuiden komt hagel vier tot vijf keer vaker voor dan in het noorden.
De grootste hagelsteen die ooit in Nederland is waargenomen had een doorsnede van maar liefst 10 centimeter. Deze gigantische hagelsteen viel op 23 juni 2016 tijdens een zware onweersbui die over de provincie Noord-Brabant trok. Tijdens ditzelfde noodweer kwamen op meerdere plekken in het oosten en zuiden van het land hagelstenen ter grootte van tennisballen (4 tot 6 centimeter) naar beneden, wat destijds voor miljoenen euro's aan schade zorgde.
Ter vergelijking: het officiële Europese record staat op naam van Italië (19 centimeter), en het wereldrecord werd in 2003 in de Verenigde Staten gemeten (20 centimeter)
Vandaag en donderdag trekken er ook weer onweerbuien over het land en daarbij is wel een kans op hagel, maar geen grote schade berokkende hagelstenen.
Bron:
KNMI.nl
euronews.com
