Metingen temperatuur
Eerst wat feitjes. De luchttemperatuur wordt gemeten op 1,5 m hoogte. Als we spreken over grondvorst, hebben we het over de temperatuur op 10 cm hoogte. Tussen deze twee meetpunten kan in de nacht soms een verschil van zelfs een paar graden zitten.
Stralingsbalans
Het verschil in temperaturen in de onderste lagen van de atmosfeer worden veroorzaakt door de stralingsbalans. Overdag straalt de zon kortgolvige straling naar de aarde. Hierdoor warmt het aardoppervlak op. De lucht erboven blijft vaak een stuk koeler. Als het bewolkt is, wordt het natuurlijk winder warm.
In de nacht straalt de aarde langgolvige straling uit. Dus de grond verliest haar warmte weer. Onder een heldere hemel kan het aardoppervlak veel meer straling uitzenden dan tijdens bewolkte nachten en daardoor ook harder afkoelen. Hierdoor wordt de lucht dichtbij de grond kouder dan die er iets verder boven.
Gladheid
Als de luchttemperatuur al onder het vriespunt ligt, hoeft er nog geen sprake te zijn van gladheid. Aan het begin van het winterseizoen zit er namelijk nog veel warmte in de ondergrond, waardoor het wegdek vaak nog boven nul blijft. Na een koude periode, zoals we afgelopen week hebben gehad, is die warmtebuffer verdwenen en is er bij een beetje vorst al gauw sprake van gladheid. Uiteraard hebben we dan wel vocht nodig. Dat kan winterse neerslag of condensatievocht zijn.
Soms kan de luchttemperatuur nog iets boven het vriespunt liggen, terwijl het aan de grond al licht vriest. We spreken dan van vorst aan de grond. In dat geval kan verraderlijke gladheid optreden, terwijl je thermometer in de auto nog waarden boven nul aangeeft.
Gevaarlijke ochtendspits
Komende nacht daalt de luchttemperatuur en de temperatuur aan de grond opnieuw tot rond het vriespunt. Door bevriezing van natte wegen en winterse buien is er tot in de vroege ochtend gevaar voor verraderlijke gladheid. Dus trek wat extra tijd uit voor de maandagochtendspits.
(Door de gladheid kunnen ongelukken ontstaan, dus houd hier rekening mee!)
