Het weer kan flink verschillen tijdens onze koninklijke feestdagen. Het lijkt erop dat het dit jaar een redelijk lenteachtige Koningsdag wordt, maar Koninginne- en Koningsdagen uit het verleden laten zien dat het veel slechter kan: soms trokken hagel- en sneeuwbuien over het land en lag de temperatuur onder 10 graden. Hieronder zetten we de koudste en natste koninklijke feestdagen op een rijtje.
Sinds 1949 wordt onze koninklijke feestdag aan het eind van april gevierd. Koninginnedag werd tot en met 2013 op 30 april gevierd en vanaf 2014 vieren we Koningsdag op de 27e. Als het feest op een zondag viel werd de datum tot 1980 één dag naar achteren en na 1980 één dag naar voren geschoven.
Hagelbuien in 2019
Je zou denken dat het weer eind april vaak vriendelijk is, maar niets is minder waar. Regelmatig is het guur, nat en koud tijdens de koninklijke feestdag. Zo trokken in 2019 nog hagelbuien over het land bij een maximumtemperatuur van slechts 13,6 graden in De Bilt. Met 8,9 mm was het de op één na natste feestdag sinds 1949. In Zeeland viel lokaal 19 mm.
Het natst was het tijdens Koninginnedag 1955. In De Bilt viel 9,6 mm en in delen van Brabant en Gelderland viel 17 mm. In 2000 trokken enkele felle onweersbuien over het land, waaruit in Salland plaatselijk bijna 30 mm naar beneden kwam.
Noodweer in 2004
Koninginnedag 2004 was in het nieuws vanwege noodweer in het zuiden van het land. Eerst werd het broeierig warm met temperaturen tot 25 graden. De dag werd afgesloten met zware onweersbuien die vanuit België het zuiden van het land binnentrokken en niet verder kwamen dan de grote rivieren. Er werden hagelstenen gezien tot 5 centimeter, zo groot als pingpong- of golfballen. Regionaal viel binnen een paar uur tijd bijna twee keer de normale hoeveelheid neerslag voor de maand april. Zo viel in Gorinchem 50 mm, in Hoogerheide 59 mm en in Groot Ammers 67 mm.
Ruim 16 uur in de regen
Kletsnat was het in 1981. In De Bilt regende het 16,4 uur, uiteindelijk viel daar 7,5 mm, goed voor een vijfde plaats. In Zuid-Limburg viel plaatselijk 17 mm. Met 10,3 graden was het slechts zes keer kouder.
Deze eeuw was het in 2016 (10,7 graden) en 2017 (10,9 graden) bijzonder koud in De Bilt. Slechts zeven keer verliep de koninklijke feestdag kouder dan in 2016. In Maastricht werd het tijdens deze koudste Koningsdag niet warmer dan 7,7 graden.
Besneeuwde Koningsdag
De koudste Koninginnedag hadden we in 1970. Het was koud en guur met winterse buien. Op maar liefst elf weerstations werd natte sneeuw waargenomen. De temperatuur kwam in De Bilt niet hoger uit dan 8,6 graden en in Schiphol bleef het kwik steken op 7,1 graden. Ook in 1979 en 1982 was het ronduit guur met buien, in het binnenland soms ook met sneeuwvlokken. In De Bilt werd het respectievelijk 9,1 en 9,5 graden, waarmee de top-3 koudste koninklijke feestdagen compleet is. Ook tijdens de koude en gure Koningsdagen in 2016 en 2017 werd lokaal natte sneeuw waargenomen, in 2016 zelfs door 6 weerstations. In totaal viel dus tijdens vijf edities sneeuw in ons land.
Dikke winterjas tijdens Koningsnacht
Veel festiviteiten vonden in het verleden tijdens de Koningsnacht al plaats, soms was een dikke winterjas geen overbodige luxe. In 2017 was het opvallend koud met in De Bilt een minimumtemperatuur van -2,0 graden. Sinds 1949 was alleen Koninginnenacht 1954 kouder met -2,5 graden. Landelijk was het in 2015 regionaal nog wat kouder. De Bilt kwam op -0,3 graden uit, maar in Wijk aan Zee werd het -3,3 graden.
Van alle koninklijke feestnachten daalde het kwik in De Bilt negen keer onder het vriespunt, waarvan dus nog maar twee keer deze eeuw. Vroeger kon het in het voorjaar soms nog bijzonder koud zijn. Zo daalde de temperatuur tijdens Koninginnenacht 1960 in het Drentse Eelde naar -3,7 graden. In 1971 vroor het op weerstation Twenthe bijna matig met -4,7 graden. In Wageningen lukte dit wel en werd de landelijk laagste temperatuur ooit gemeten op Koninginnedag: -5,5 graden.
Komende Koningsdag zal het niet zo koud worden. Alleen tijdens de Koningsnacht is er aan de grond kans op vorst. Overdag wordt het overwegend bewolkt met af en toe zon. De temperatuur varieert van 11 graden in het noorden tot 18 graden in het zuiden.
