Misschien herinner je je de gekleurde klimaatkaarten uit de schoolatlas nog. Ze laten zien waar de tropen lopen, waar het zeeklimaat voorkomt en waar het poolgebied begint. Maar die kaart is in snel tempo verouderd, want door klimaatverandering verschuiven de klimaatzones. Hoe zit dat precies en wat betekent dit voor Europa en Nederland?
De Köppen-kaart
Om de verschillende klimaatzones op aarde in te delen, gebruiken wetenschappers al ruim een eeuw het Köppen-Geiger-systeem. Dit systeem baseert de zones op temperatuur en neerslag. Zolang deze factoren gemiddeld stabiel blijven, veranderen de grenzen niet. Maar Europa warmt momenteel bijna twee keer zo snel op als het wereldgemiddelde, met zo'n 0,5 graad per tien jaar.
Als de huidige trend zo doorgaat, leidt dat tegen 2100 tot interessante verschuivingen op de kaart. Zo krijgt Midden-Europa subtropische eigenschappen, waardoor steden als Warschau te maken krijgen met een vochtig subtropisch klimaat. Denk aan milde winters en benauwde, zeer hete zomers. Noord-Europa krijgt een klimaat dat lijkt op het 'oude' Nederlandse weer. De lange koude winters van Scandinavië worden vervangen door het milde zeeklimaat dat steeds verder naar het noorden verplaatst.
Köppen-Geiger kaarten van de wereldwijde klimaatzones van begin vorige eeuw (boven) en eind deze eeuw (onder). De kleuren en bijbehorende codes geven de verschillende klimaatzones aan. Bron: Beck et al. (2023)
In het zuiden van Europa veranderen delen van Zuid-Spanje, Sicilië en Griekenland juist langzaam in droge steppe of woestijn. Alicante krijgt straks een klimaat dat lijkt op dat van het Egyptische Alexandrië.
Wat merken we er in Nederland van?
Op de kaart lijkt Nederland op het eerste gezicht niet schokkend van kleur te veranderen, maar dat betekent niet dat hier niets verandert. Ons zeeklimaat schuift weliswaar mee naar het oosten richting de Baltische Staten, maar voor ons eigen land betekent het dat het 'normale' weer flink verandert. Zo worden alle vier de seizoenen warmer met meer tropische dagen in de zomer en minder vorst in de winter. Daarnaast worden de zomers droger, de winters natter en krijgen we vaker te maken met hevigere stortbuien.
Meer dan alleen een nieuwe kaart
Het veranderen van een klimaatzone is niet alleen een administratieve aanpassing. Het betekent ook dat ons 'normaal' compleet opschuift. Onze huizen, dijken, wegen en landbouw zijn allemaal gebouwd op het oude klimaat. Het is dus belangrijk dat wij ons de komende decennia aanpassen aan de veranderende situatie.
