Tien dagen geleden vertrokken vier astronauten op weg naar hun ronde rond de maan. Welke aardse en buitenaardse verschijnselen hebben zij de afgelopen dagen gezien? In deze blog bespreken we een aantal spectaculaire beelden van de missie.
Voor het eerst sinds Apollo in 1972 (de zesde maanlanding) zijn er weer mensen in een baan rond de maan gelanceerd. Dat is ruim 400 duizend kilometer afstand van de aarde! Vanaf die afstand zie je dingen op aarde, die je normaal niet te zien krijgt.
Bron: CSA
Zo'n ruimtemissie gaat niet in één rechte lijn naar de maan toe. Eerst werden de astronauten in een baan rondom de aarde gebracht. Vervolgens moesten ze genoeg snelheid opbouwen om in één grote slingerbeweging de "sprong" naar het zwaartekrachtveld rondom de maan te maken. Met behulp van het zwaartekrachtveld van de maan konden ze vervolgens omdraaien en weer terug naar de aarde komen. Op dit moment (vrijdag 10 april) zijn de astronauten op weg terug naar aarde.
De missie heeft ook een Canadees en Europees tintje. Astronaut Jeremy Hansen schrijft geschiedenis voor Canada door als eerste Canadees een ronde om de maan te maken. De overige crew is Amerikaans. Een deel van de onderdelen van de raket en capsule zijn mede mogelijk gemaakt door ESA, de Europese ruimtevaartorganisatie.
Noorderlicht en zuiderlicht vanuit de ruimte
Eerder, op 1 april, werd vanuit Florida in de VS de raket gelanceerd. In deze raket zaten vier astronauten die een ronde langs de achterkant van de maan zouden gaan maken. Op 2 april maakten zij hun laatste rondje rondom de aarde, om daarna met voldoende snelheid de sprong naar de maan te maken.
Eind maart vond er echter ook een uitbarsting op de zon plaats, de zon slingerde geladen deeltjes de ruimte in, richting de aarde. Even waren er zorgen dat de lancering van Artemis 2 door deze geladen deeltjes uitgesteld moest worden. De meeste geladen deeltjes kwamen echter rakelings langs onze planeet voorbij, waardoor de maanmissie hier geen grote problemen van had. Het kwam op onze noord- en zuidpool echter wel tot noorderlicht. De astronauten hadden vanuit de ruimte fantastisch uitzicht op dit fenomeen!
Bron: NASA
Links zie je het noorderlicht op het noordelijk halfrond. Aan de linkerkant van het noorderlicht zie je zelfs hoe dit noorderlicht nét aan de bovenkant van onze dampkring voorkomt. Dit is logisch als je bedenkt dat het noorder- en zuiderlicht ontstaan doordat geladen deeltjes van de zon met onze dampkring botsen. De astronauten hadden toen nog goed zicht op dit fenomeen doordat ze nog relatief dichtbij aarde waren. Na hun sprong naar de maan zagen ze de aarde alleen nog maar van ver.
Lees meer over het noorderlicht in deze blog: Het noorderlicht voorspellen
Onze dunne atmosfeer
Deze foto is genomen met lange sluitertijd, waardoor je aan de nachtzijde van de aarde toch nog de continenten kan herkennen. De gassen in de dampkring kunnen het licht nog wat verder verspreiden, waardoor de dampkring aan de horizon goed zichtbaar is. Vanuit de ruimte zie je pas echt hoe dun onze dampkring is. Onze planeet heeft een diameter van 12 750 kilometer, terwijl de dampkring slechts 100 kilometer dun is. De laag waarin de meeste wolken voorkomen is zelfs maar 15 kilometer dun.
De meest heldere lichtbron linksboven is van de planeet Venus. Bron: NASA
Wat is zodiakaal licht?
In een nacht zonder maanlicht, hoe kan het dat je toch nog iets in het donker kan zien? Ja, onze ogen wennen aan het donker en er is tegenwoordig veel lichtvervuiling. Maar toch, zelfs op de meest donkere plaatsen op aarde zul je op maanloze nachten nog een beetje licht krijgen. Waar komt dit licht vandaan?
Zodiakaal licht gezien vanaf aarde. Bron: European Southern Observatory (Andesgebergte Chili). Creative Commons BY 4.0
Dit licht is voor 40% sterrenlicht, maar de grootste bijdrage komt van zodiakaal licht (60%). Dit is het zonlicht dat stof en ruimtegassen weerkaatsen naar de donkere kant van de aarde. De ruimte is bijna helemaal leeg (vergeleken met dichtheden op aarde), maar in lage concentraties is er wel degelijk gassen en stofjes te vinden in de ruimte. Op de meest donkere plaatsen op aarde zul je zien dat zodiakaal licht een subtiele lichtzuil vormt aan de horizon, ongeveer 2 uur na zonsondergang en 2 uur vóór zonsopkomst. Op de afbeelding hierboven zie je deze vage lichtzuil linksboven de aarde.
Zodiakaal licht werd voor het eerst beschreven in 1661, maar de mensheid is zich waarschijnlijk al langer bewust van dit lichtverschijnsel. Vooral in droge gebieden richting de evenaar is dit goed te zien. Zodoende is het ook geen verrassing dat in de Islam dit lichtverschijnsel al langer een rol speelt bij het bidden. Een ander leuk feitje is dat Brian May, de gitarist van Queen, in 2007 een stap maakte in zijn wetenschappelijke carriere door zijn thesis over zodiakaal ruimtestof af te maken.
Zonsverduistering vanuit de ruimte
De astronauten vlogen ook door de schaduw van de maan heen. Hier verduisterd de maan dus het zonlicht. Opnieuw zie je dat de ruimtegassen en het ruimtestof zodiakaal licht weerkaatsen. Met lange sluitertijd zie je dat de ruimte toch niet helemaal donker en leeg is.
Bron: NASA
Ook zie je dat de maan aan de linkerkant een beetje verlicht is. Het interessante is, dat dit geen zonlicht is. De maan wordt hier vanaf de zijkant verlicht door het zonlicht dat van de aarde naar de maan weerkaatst. Het is dus niet alleen zo dat de maan zonlicht naar de aarde weerkaatst, de aarde kan ook zonlicht naar de maan weerkaatsen! Zou je het op de maan ook merken dat het "volle aarde" is, zoals wij op aarde ook "volle maan" kennen?
Landing in Stille Oceaan
Om 17:07 lokale tijd (komende nacht 02:07) land de parachute met de capsule waarin de astronauten zitten weer in de Stille Oceaan, bij San Diego (Californië). Daar worden ze met een schip opgehaald.
Lees meer over de landing: Astronauten Artemis II maken zich klaar voor terugkeer naar aarde
Geen zonsondergang, maar gezien vanaf de maan is dit een "aardondergang". Een kwestie van perspectief. Bron: NASA
