Tim De Lange
Orkaanseizoen zonder Atlantische orkaan?
12 sep 2026, 16:00
Sinds het begin van de moderne waarnemingen is een orkaanseizoen nog nooit voorbijgegaan zonder dat er minstens één Atlantische orkaan ontstond. Normaal gesproken is september de absolute piek van het Atlantische orkaanseizoen. Toch is het op de Atlantische Oceaan opvallend rustig. Tegelijkertijd waren de afgelopen tijd in de oostelijke Stille Oceaan meerdere tropische systemen actief, waaronder enkele zware orkanen. Hoe kan het dat de ene oceaan wel volop orkaangeweld laat zien, terwijl het boven de andere stil blijft?
Een orkaan ontstaat niet zomaar. Daarvoor moeten verschillende ingrediënten op het juiste moment samenkomen.
De ingrediënten voor een orkaan
Om te beginnen is warm zeewater nodig. De watertemperatuur moet doorgaans minimaal 26 graden bedragen over voldoende diepte. Hoe warmer het zeewater, hoe gunstiger de omstandigheden. Warm zeewater vormt namelijk de energiebron voor het ontstaan en versterken van zware onweersbuien en uiteindelijk een tropische storm of orkaan.
Een tweede voorwaarde is voldoende vocht in de atmosfeer. Vooral in de onderste en middelste luchtlagen moet genoeg vocht aanwezig zijn. Droge lucht kan tropische ontwikkeling juist flink tegenwerken. Een bekende bron daarvan is de Sahara. Wanneer grote hoeveelheden droge lucht en Saharazand vanaf West-Afrika de Atlantische Oceaan op trekken, wordt de ontwikkeling van buien en tropische systemen bemoeilijkt.
Ook de hoeveelheid windschering is belangrijk. Windschering betekent dat de wind met de hoogte verandert in snelheid en/of richting. Wanneer die verschillen groot zijn, kunnen onweersbuien en de circulatie van een tropische storm uit elkaar worden getrokken. Hierdoor krijgt een systeem minder kans om zich goed te organiseren.
Tot slot is een eerste verstoring nodig. Meestal ontstaan ten westen van Afrika de eerste onweersbuien, die vervolgens westwaarts over de Atlantische Oceaan trekken. Wanneer vervolgens alle omstandigheden gunstig zijn, kan zo'n verstoring zich stap voor stap ontwikkelen: eerst tot een tropische depressie, daarna tot een tropische storm en uiteindelijk mogelijk tot een orkaan.
De huidige situatie
Actueel zien we een groot gebied met oceaantemperaturen ruim boven de 26 graden. Er is dichtbij de evenaar, waar doorgaans de meeste orkanen ontwikkelen, sprake van slechts een kleine temperatuurafwijking naar beneden (zie afbeeldingen).
Huidige zeewateroppervlaktetemperaturen en afwijkingen in de Atlantische Oceaan (Bron: Tropical Tidbits)
Er is dus voldoende energie beschikbaar. Toch zijn hoge zeewatertemperaturen alleen niet genoeg. Warm zeewater, voldoende vocht, weinig windschering en een geschikte atmosferische circulatie moeten allemaal op het juiste moment samenkomen.
Waarom blijft de Atlantische Oceaan dan zo rustig?
De Atlantische Oceaan heeft momenteel niet de ideale combinatie van ingrediënten. Dit heeft alles te maken met El Niño. Dit fenomeen zorgt voor een oostwaartse verschuiving van een gebied met (zeer) warm water. Hierdoor verandert de manier waarop warmte de atmosfeer binnendringt. De verschuiving zorgt ervoor dat belangrijke windpatronen over de hele wereld veranderen.
Voor de Atlantische Oceaan heeft dat doorgaans een ongunstig effect. El Niño zorgt hier vaak voor meer windschering. De wind waait dan op verschillende hoogten met andere snelheden en/of uit andere richtingen. Als de snelheden en richtingen sterk uiteenlopen wordt de opstijgende luchtstroming sterk verstoord. Een beginnende tropische storm (vaak eerst onweersbuien) krijgt daardoor minder kans om zich verder te organiseren. Uiteindelijk wordt het daarmee dus ook moeilijker om uit te groeien tot een orkaan.
Juist daar zit een opvallend verschil met de oostelijke Stille Oceaan. Tijdens El Niño neemt de windschering daar doorgaans af. Daardoor zijn de omstandigheden er gunstiger voor tropische systemen om zich te ontwikkelen en uit te groeien tot krachtige orkanen. Dat verklaart mede waarom de oostelijke Stille Oceaan de afgelopen tijd veel actiever is geweest dan de Atlantische Oceaan. De eilandengroep Hawaï is daardoor de komende weken nog ongewoon kwetsbaar voor stormen. Deze El Niño is uitzonderlijk sterk en dus zullen de gevolgen ervan voor het weer ook sterker zijn dan bij eerdere gebeurtenissen.
Satellietbeeld van 9 september 12:00 UTC (Bron: Eumetview)
Boven de Atlantische Oceaan speelt ook droge lucht momenteel een rol. Af en toe trekt vanuit Noord-Afrika droge lucht met Saharazand westwaarts over de oceaan. Op het satellietbeeld van 8 september is zo'n gebied met Saharastof goed te zien. Ook deze droge lucht maakt het voor onweersbuien moeilijker om zich te ontwikkelen.
Is het Atlantische orkaanseizoen dan rustig voorbij?
Er is dit jaar wel enige stormactiviteit geweest: tot nu toe zijn er vijf tropische stormen geweest. Daaronder bevond zich tropische storm Dolly, die toevallig slechts enkele dagen nadat zangeres Dolly Parton overleed, ontstond. De laatste recente tropische storm Edouard leefde van 31 augustus t/m 2 september.
Overzichtskaart & tabel orkaanseizoen 2026 (Bron: NOAA)
Dat de oceaan nu rustig is, betekent daarom niet automatisch dat de rest van het seizoen rustig blijft. De atmosferische omstandigheden kunnen in korte tijd veranderen. Een nieuwe tropische verstoring (een groep onweersbuien) kan onder samenkomende gunstige omstandigheden alsnog uitgroeien tot een tropische storm of zelfs een orkaan, al wordt de kans vanaf oktober wel steeds kleiner.
Voorlopig ontbreken op de Atlantische Oceaan dus enkele belangrijke puzzelstukjes. Alleen in de jaren 1907 en 1914 zijn er in het Atlantische bassin geen orkanen geregistreerd. In 1914 kwam het tot slechts één tropische storm. In deze jaren beschikten we echter nog niet over satellieten om stormen op te sporen die op open zee bleven. Met de huidige satellieten maakt dat het extra bijzonder als het huidige jaar volledig orkaanvrij zou blijven.
Het orkaanseizoen duurt tot eind november, en dus is het nog te vroeg om te zeggen dat het Atlantische orkaanseizoen rustig zal blijven. De komende 7 dagen verwacht het Amerikaanse Hurricane Center in ieder geval geen ontwikkeling van stormen. Voorlopig blijft het dus opmerkelijk stil op de Atlantische Oceaan. Maar het orkaanseizoen is nog niet voorbij.
Voor meer informatie over orkanen en El Niño, zie de onderstaande blogs:
Zeldzaam: drie orkanen actief in de Stille Oceaan: https://www.buienradar.nl/weernieuws/artikel/weatherblog-c5d54895-9536-49e6-a53c-cc02aba09fb7/buienradar
Orkanen en het weer bij ons:
Hoe ontstaan orkanen?
Tyfoon, orkaan of cycloon?
El Niño
