Ontsnapte Nederland aan een nóg hetere zomer?

De zomer van 2026 was in Nederland uitzonderlijk warm en droog, maar hoe extreem was deze zomer eigenlijk in vergelijking met de rest van Europa? Terwijl Nederland meerdere records brak, was de hitte in landen als Frankrijk, Engeland, Duitsland en Zwitserland op veel plaatsen nóg uitzonderlijker. In deze blog kijken we naar de temperatuur, tropennachten en tropische dagen en ontdekken we waarom Nederland de heetste dans soms nét ontsprong.

In Nederland liet de zomer van 2026 een spoor van weerrecords achter. In vele opzichten was dit voor Nederland ofwel de warmste zomer ooit, of één van de warmste. Ook de combinatie van hitte en een tekort aan neerslag zorgde voor een uitzonderlijke droogte. Lees daarover meer in deze blogs:

Van tropennachten tot neerslagtekort: een terugblik op de recordzomer van 2026

Lagere rivierstanden door vroege sneeuwsmelt Alpen

Menig vakantieganger die in augustus door bijvoorbeeld Frankrijk of Zuid-Duitsland trok, zag misschien al aan de natuur dat de zomer er in die regio's nog een stuk droger en heter was, terwijl het in bij vertrek/aankomst in Nederland nog wat groener was. Dat brengt de volgende vraag naar voren:

Had de zomer in Nederland nog heter kunnen zijn?

De zomer van 2026 was in Nederland de heetste ooit gemeten, met een verschil van 0,4 graden. Er waren echter plaatsen in Europa waar het vorige record met nóg grotere marge verpletterd werd. Zo zie je hieronder dat het in Nederland ongeveer 3 graden warmer was dan het gemiddelde van 1961-1990. Daarmee liggen we echter nét buiten het donkerrode gebied met nog véél grotere afwijking (anomalie). Van Hongarije tot Spanje en van Italië tot Engeland: daar was het op veel plaatsen 4 of zelfs ruim 5 graden warmer dan dit gemiddelde. Daarmee ontsprong Nederland dus de (heetste) dans!

Bron: Karsten Haustein (Bluesky).

Grensverleggende hitte Parijs

Het epicentrum van de extreme hitte deze zomer lag boven West- en Zuid-Frankrijk. Voor Parijs verschenen de volgende grafieken, die laten zien wat voor een ongeziene sprong de temperatuur deze zomer nam. Bedenk daarbij ook dat Parijs een stuk noordoosterlijker ligt dan de regio met de extreemste hitte.

Hieronder zie je op de horizontale as de gemiddelde maximumtemperatuur van de drie zomermaanden. De verticale as laat de neerslagsom zien. De meest extreme zomers zijn uitgelicht, met een jaartal erbij. Je ziet dat de gemiddelde middagtemperatuur nooit eerder boven de 28 graden kwam, totdat 2026 een enorme sprong van maar liefst twee graden vooruit maakte.

Hierboven zie je ook dat de zomers van 2022, 2003, 1947 en 1976 in Parijs ook bijzonder waren. De zomer van 1911 behoort in Nederland niet tot de meest extreme, al was dat voor zijn tijd ook een zeer warme zomer.

Deze grafiek kunnen we ook voor Nederland maken, om de extremiteit van deze zomer te vergelijken. Ook kunnen we met de absolute aantallen ook het Nederlandse en Franse klimaat vergelijken. Hieronder zie je dat 2026 in Nederland een veel kleinere sprong gemaakt heeft. Ook was de zomer, vooral dankzij onweersbuien in juni, een stuk minder droog vergeleken met Parijs.

Bron: Buienradar (data KNMI).

In de Franse grafiek staat ook het klimaatnormaal van 1991-2020 aangegeven. Opvallend is dat de meest extreme zomers in Nederland overeenkomen met een gemiddelde zomer in Parijs (tussen 1991-2020).

Niet alleen overdag was het heet in Parijs, 's nachts was er vaak sprake van een tropennacht. Dat is een nacht waarbij de temperatuur niet onder de 20 graden komt. Parijs had deze zomer bijna 40 tropische dagen, en bijna 30 tropische nachten. De Franse stad Lyon had zelfs ruim 50 tropische dagen en tropennachten!

Horizontale as: aantal tropennachten (etmaal niet koeler dan 20 graden). Verticale as: aantal tropische dagen (overdag 30 graden of meer). Bron: LeParisien, data: Météo France.

Ook het aantal tropennachten en tropische dagen kunnen we vergelijken met De Bilt. Dan blijken pas echt twee dingen: 1) het Nederlandse klimaat is een stuk koeler dan Parijs. 2) De zomer van 2026 was in het aantal tropennachten en tropische dagen niet recordbrekend in De Bilt, de meest extreme hitte bereikte Nederland vaak net niet.

Zuid-Nederland heeft uiteraard wel meer tropische dagen en tropennachten gehad. Zo heeft Ell (Limburg) met 28 tropische dagen een landelijk record te pakken. Weerstation Horst (Limburg) had 5 tropennachten, net zoals Vlissingen. Dat is toch een hele slag minder dan de (nachtelijke) hitte in Parijs.

Ook in Engeland, Alpen en delen Duitsland extremere zomer

Hierbij verlaten we de Franse temperaturen, en kijken we verder om ons heen. Ook het stereotype koele Engeland heeft een hete zomer achter de rug. Daar verbraken ze het vorige record met bijna 0,8 graad marge. In een indrukwekkende temperatuurreeks sinds de late middeleeuwen zie je duidelijk dat 2026 grensverleggend was.

Bron: Metjam (Bluesky), data Met Office (HadCET tijdreeks).

Koelere periodes net zoals Noord-Duitsland

De reden dat de zomer in Nederland net iets minder extreem was, vergeleken met regio's ten westen en zuiden van ons, ligt aan koelere periodes. In juni was het overal extreem heet, maar in juli en augustus kon dankzij een lagedrukgebied boven Scandinavië soms nog een koelere noordwestenwind opsteken. Lucht kwam dan van de Noordzee en trok na ons verder over Noord- en Oost-Duitsland richting Polen. Deze koele lucht kon vaak niet doordringen tot Engeland, Frankrijk en de gebieden rond de Alpen. Die regio's hielden zodoende een veel langere reeks tropische dagen aan.

In Duitsland kan je dat goed zien, halverwege het land brak de zomer van 2026 geen recordaantallen tropische dagen meer. Links zie je het totaal aantal tropische dagen, dat loopt in het uiterste zuidwesten van Duitsland op tot 63 tropische dagen! Rechts zie je voor weerstations met lange meetreeksen of dat een record is (positief getal in roze) of niet (negatief getal in rood). Er is dus een weerstation, actief sinds 1951, waar het vorige record met een verschil van 23 dagen is verbroken!

Bron: Kachelmannwetter.com

Aan de hitte ontsnappen kon op verschillende manieren, één van die manieren was de bergen in! Kampeerders in het dal kwamen echter ook in de Alpen bedrogen uit, want Alpenplaatsen zoals Sion, Interlaken of Chur hadden respectievelijk 54, 38, 31 en 44 tropische dagen. De bergen waren echt een eiland van verkoeling, in de dalen ging deze extreme zomer op volle toeren verder.

Bij Basel werden zelfs bijna 3 weken aan dagen met 35 graden of meer verzameld. Bron: Meteonews & UBIMET.

Al met al hebben we in Nederland en in de landen om ons heen een extreme zomer achter de rug. Nederland ontsprong sommige weken de dans, dankzij koelere lucht uit het noorden. Het is echter geen gegeven dat er in zomers in de toekomst ook zulke minder warme weken tussen zullen zitten. Het klimaat verandert en het is aan ons de keuze of een zomer zoals 2026 een uitzondering blijft, of dat dit de zomer van de toekomst wordt (met alle schade van dien).