Invloed vliegverkeer op het klimaat

Hoe groot is de invloed van vliegen op het klimaat?

Miljoenen mensen stapten de afgelopen maanden in het vliegtuig voor een reis naar een zonnige bestemming of het maken van een stedentrip. Maar wat betekent al dat vliegverkeer eigenlijk voor het klimaat? 

Dat vliegtuigen CO₂ uitstoten is bekend. Toch is het verhaal ingewikkelder dan alleen de uitstoot van dit broeikasgas. Op grote hoogte spelen namelijk nog andere processen die invloed hebben op de temperatuur op aarde. Een vliegtuigmotor verbrandt kerosine en daarbij komen verschillende stoffen vrij. Naast CO₂ zijn dat onder meer waterdamp, stikstofoxiden, roetdeeltjes en zwavelverbindingen. Sommige van deze stoffen zorgen voor een opwarmend effect, andere hebben juist een licht koelend effect. CO₂ blijft het belangrijkste broeikasgas als bijdrage aan de opwarming van de aarde. Wereldwijd is de luchtvaart verantwoordelijk voor ongeveer 2 tot 3 procent van de “menselijke” CO₂-uitstoot. Dat lijkt weinig maar doordat het aantal vluchten alleen maar blijft toenemen wordt ook de uitstoot van broeikasgassen groter.

De invloed van vliegtuigstrepen

Een van de grootste onzekerheden zit niet in de uitstoot van vliegtuigen zelf, maar in wat er daarna in de atmosfeer gebeurt. Wanneer vliegtuigen op hoogte door koude en vochtige lucht vliegen, ontstaan vliegtuigstrepen. Meestal verdwijnen die snel, maar onder bepaalde omstandigheden kunnen ze uitgroeien tot uitgestrekte sluierwolken die lang blijven hangen. Dit is dus eigenlijk kustmatige bewolking die ontstaat door condensatie. Ze worden ook wel contrails genoemd.

Juist deze “bewolking” houdt de warmtestraling vast en zorgt voor extra opwarming van de atmosfeer. Onderzoekers schatten dat bovenstaand effect momenteel ongeveer even groot is als de opwarming door de CO₂-uitstoot van vliegtuigen zelf. Daarmee ligt dus de totale bijdrage van het vliegverkeer aan de opwarming van de aarde hoger dan wanneer er alleen naar de CO₂ uitstoot wordt gekeken. Daarmee wordt de invloed van de luchtvaart op de wereldwijde opwarming geschat op 3 tot 5 procent.

De verwachting is dat het vliegverkeer alleen maar blijft groeien. Daar staat tegenover dat ook de luchtvaartsector werkt aan duurzaamheid in de vorm van biobrandstof, waterstof en hybride vliegen. Er wordt ook onderzocht of vliegtuigen andere routes kunnen nemen waardoor er geen of weinig minder (langdurige) vliegtuigstrepen ontstaan. Uiteraard moet dit niet leiden tot langere vliegroutes omdat dan weer meer brandstof nodig is en het netto effect weer teniet wordt gedaan. Elektrisch vliegen is voor vakantieverkeer geen optie vanwege de accucapaciteit. Die is ontoereikend voor de hoeveelheid passagiers die er meegenomen kunnen worden. Hoe dan ook, veel mensen zullen blijven vliegen. Het zal een hele uitdaging worden om de vliegtuigsector CO₂ neutraal te krijgen. (bronartikel: KNMI)