Warm nazomerweer én grondvorst

We krijgen de komende tijd prachtig nazomerweer met uitzonderlijk hoge temperaturen voor eind september. Tegelijkertijd werd vanmorgen vroeg de eerste grondvorst van het najaar gemeten. Hoe kan dat? In deze blog leggen we het uit.

Eerst maar even over dat warme nazomerweer: de warmte komt uit het zuiden. In het zuiden van Frankrijk en in Spanje is het in deze tijd van het jaar nog heel heet. Door klimaatverandering zien we zelfs dat het daar steeds warmer wordt en dat de hitte eerder in het jaar begint en steeds langer aanhoudt. Tot ver in september of zelfs oktober aan toe.

De komende dagen ontwikkelt zich op de Atlantische oceaan, ten westen van Ierland, een groot en krachtig lagedrukgebied. Omdat de wind bij een lagedrukgebied tegen de wijzers van de klok in waait, komt er bij ons een zuidelijke wind te staan. En die zuidelijke wind brengt de warmte uit Frankrijk en Spanje onze kant op. 

Vorst aan de grond

Tegelijkertijd werd dus vanmorgen vroeg de eerste vorst aan de grond gemeten. Op vliegbasis Twente werd het -0,4 graden. Aan de grond wil zeggen op zo'n 10 centimeter hoogte. De normale meethoogte is 1 meter 50. Daar daalde de temperatuur tot 3,2 graden in Hupsel. Daarmee valt de eerste vorst aan de grond op een heel gemiddeld moment, zo eind september. 

En eigenlijk is er een verband tussen de hoge temperaturen overdag en de vorst aan de grond. Want naast de aanvoer van warme lucht uit Zuid-Frankrijk en Spanje spelen er nog een paar dingen:

Ten eerste is er weinig bewolking. Daardoor heeft de zon overdag ruim baan, maar kan het 's nachts extra afkoelen. Bewolking werkt namelijk als een isolerende deken in de nacht. En overdag houdt de bewolking het zonlicht tegen, zodat het aardoppervlak minder verwarmd kan worden.

Daarnaast is er nauwelijks wind. Ook daardoor kan het 's nachts meer afkoelen. Want de wind zorgt voor menging van lucht. En omdat het vlak boven de grond het sterkst afkoelt, zorgt meer wind ervoor dat die koudste lucht wordt gemengd met minder koude lucht op bijvoorbeeld de meethoogte van 1,50 meter.

Steeds warmer

De komende nachten wordt het niet meer zo koud. Komende nacht neemt de bewolking toe, en zien we de werking van die isolerende deken. Daarnaast wint de warme lucht uit Zuid-Frankrijk en Spanje terrein, en dat merken we ook 's nachts.

Maar wat vooral opvalt, zijn de temperaturen overdag: Na het weekend wordt het in een groot deel van het land zomers warm, dus 25 graden of meer. In het zuiden wordt het 28 of 29 graden. Misschien dat we op een enkele plek de 30 graden wel gaan halen. Dat het in het zuiden het warmst wordt, komt doordat het zuiden dichter bij de oorsprong van die hele warme lucht ligt. Maar het is ook omdat ze daar verder van zee zitten. Dat zeewater -nu zo'n 18 graden- heeft een dempende invloed op de temperatuur.