Ogen omhoog: het is de trekvogeltelling!

Deze tijd van het jaar trekken veel vogels over Nederland en dit weekend is dan ook een belangrijk weekend voor de vogelaars: ze gaan de trekvogels tellen! Het weer speelt hier een belangrijke rol in en ook klimaatverandering drukt hier een stempel op.

Wie dit weekend naar buiten gaat, doet er goed aan niet alleen naar de lucht te kijken voor het weer, maar ook voor de vogels. Begin oktober staat traditioneel in het teken van de EuroBirdwatch, een internationaal evenement waarbij tienduizenden vogelaars in heel Europa de vogeltrek volgen. In Nederland speuren honderden vrijwilligers vanaf tientallen telposten naar overvliegende trekvogels. De eerste zaterdag van oktober geldt elk jaar als een van de mooiste momenten om de najaarstrek te beleven.

Spectaculaire spreeuwenwolken

Een van de opvallendste verschijnselen van deze tijd van het jaar zijn de beroemde spreeuwenwolken. Nederland telt momenteel een recordaantal spreeuwen. Naast de vogels die hier hebben gebroed, arriveren ook grote aantallen uit Scandinavië en Oost-Europa om de winter door te brengen. Daardoor is de spreeuw vaak de meest getelde soort tijdens de EuroBirdwatch, soms goed voor bijna een half miljoen exemplaren.

Vooral tegen de avond ontstaat een indrukwekkend schouwspel. Vanuit alle richtingen vliegen groepjes spreeuwen naar gezamenlijke slaapplaatsen. Onderweg voegen de groepen zich samen tot soms duizenden vogels die als één grote zwerm door de lucht bewegen. Met sierlijke bochten en snelle richtingswisselingen ontstaat een natuurlijk ballet dat elke herfst weer veel bekijks trekt.

Weer bepaalt de trek

Voor vogelaars is het weer minstens zo belangrijk als voor meteorologen. Windrichting, neerslag en luchtdruk bepalen in grote mate wanneer vogels op trek gaan. Tijdens de EuroBirdwatch kunnen de aantallen daarom sterk verschillen van jaar tot jaar. Rustig en droog weer biedt vaak gunstige omstandigheden voor trekvogels én voor de tellers die urenlang de lucht afspeuren.

Nederland speelt daarbij een sleutelrol. Ons land ligt op een belangrijke trekroute tussen Noord-Europa en zuidelijkere overwinteringsgebieden. Daardoor kunnen op één dag honderdduizenden vogels over ons land trekken.

Klimaatverandering verandert de vogeltrek

Ook de vogeltrek ontkomt niet aan de gevolgen van klimaatverandering. Zachtere winters zorgen ervoor dat sommige soorten later vertrekken, eerder terugkeren of zelfs helemaal niet meer wegtrekken. Daarnaast kunnen veranderingen in windpatronen, droogte en voedselbeschikbaarheid invloed hebben op trekgedrag en routes.

Voor vogelaars en onderzoekers zijn tellingen zoals de EuroBirdwatch daarom extra waardevol. Door jaarlijks grote aantallen vogels te tellen ontstaat een beter beeld van hoe soorten reageren op een veranderend klimaat. Zo leveren duizenden vrijwilligers niet alleen een fascinerend kijkje in de wereld van de vogeltrek, maar ook belangrijke informatie voor natuuronderzoek en vogelbescherming.

Kans op een bijzondere waarneming

Dit jaar lijkt het weer, tenminste in een groot deel van Europa, heel goed mee te doen in deze telling. Door een hogedrukgebied is het namelijk grotendeels droog met regelmatig ruimte voor de zon. Hier in Nederland kan het in de vroege ochtend mistig zijn. Later op de middag neemt de bewolking wat toe, maar het blijft nog even droog. Verder is het zeer zacht voor de tijd van het jaar! 

Wil je zelf de trek beleven? Zoek dan een plek met vrij uitzicht of bezoek een bekende telpost. Vooral rond zonsopkomst en in de avondschemering is er veel activiteit. En met een beetje geluk zie je niet alleen een indrukwekkende spreeuwenwolk, maar ook een zeldzame gast die onderweg is naar zijn winterverblijf.

Dit weekend geldt dus: kijk niet alleen naar de weersverwachting, maar ook regelmatig omhoog. De lucht is volop in beweging!

Bron: EuroBirdwatch, Nature Today